تاریخ معماری جهان وشیوه های معماری

شیوه باروک

 

در سده ی هفدهم ایتالیا در عهد باروک از نو به کانون هنر اروپا بدل گردید و معماری ، مجسمه سازی و دیوارنگاری در هم آمیخت.

 

ویژگیهای معماری باروک

 

سیالیت فضا ، پیوند حرکت به معماری ، نامتوازنی ، نور و رنگ ، ژرف نمایی و پویایی در مقابل ایستایی معماری رنسانس.

 

معماری باروک با مایه گرفتن از انسان گرایی ، بساط شیوه گری را منیریسم را برچید و در رویارویی با ضوابط کلاسیک حق اولویت را از عقل گرفت و به احساس سپرد. در این شیوه ی معماری ، با ایجاد هماهنگی و هنجار در میان عناصر و مفاهیمی گوناگون و در هم آمیخته ، گرحی شکوهمند در فضای کلان ارائه می دارد. هدف اصلی باروک پیش بینی فضایی کلی در مرکز ، منظم کردن فضایی فرعی و نمای ورودی و سرانجام به خدمت گرفتن عناصر پیکر شناسی و نقاشی و سایر هنرها س تزیینی برای ایجاد اثری کامل می باشد. معماری باروک دارای صلابت و سهندوارگی ساختمان بود ، که بعدها سبک روکوکو « rococo » از آنها کاست و بر سبکی ، ریز نقشی و شادی انگیزی و آرایه های رنگارنگ در بنا افزود.

 

 

 

جووانی لورنتسو برنینی

 

بنای کلیسای سن پیترو در رم به مدت یک سده ی تمام در دست ساخت بود. ابتدا در دوره ی رنسانس با طرح برامانته (1506 ) ، سپس با طرح تازه میکل آنژ ( 1546 ) به صورت پلان متمرکز و ایستا ساخته شد. پاپ توسعه ی کلیسا را به کارلو مادرنو ( 1607 ) واگذار نمود. او سه بلوک را به صحن کلیسا افزود و نقشه را از تقارن محوری تبدیل نمود . سپس سپس با ساخت یک نمای کشیده با سنتوری بر فراز ورودی که مورد انتقاد فراوان هم قرار گرفت چشم از جهان فرو بست. سرانجام تکمیل کار بر عهده ی جووانی برنینی ( 1623 ) گذارده شد و یکی از شاهکارهای معماری شهری باروک پدید آمد. وی با برپایی یک سایه بان بزرگ « خیمه مقدس » در زیر گنبد که دارای چهار ستون مارپیچ مرمرین بود تندیس چهار فرشته را بر بر فراز آنها نهاد . «سریر قدیس پطرس » بخش زیادی از زندگی پربار برنینی را به خود اختصاص داد ، این نماد تجسمی از آمیزش پیکر تراشی با معماری همراه با نقاشی و نورپردازی است و نمایانگر پیروزی مسیحیت بر جهان میباشد . طراحی میدان شکوهمند روبروی کلیسای سن پیترو به گونه ای ظریف و موثر از پهنای نمای ساختمان ( مادرنو ) میکاهد و کلیسا با دو یال ذوزنقه ای همگرا به میدان بیضی شکل که با دو ردیف دوتایی ستون به شیوه ی توسکان ساخته شده ، ستون بزرگی را که از مصر آورده شده در مرکز و فواره های ساخت مادرنو را در دو کانون خود قرار داد. بدین سان برنینی ساختمان دوره ی رنسانس که بصورت منفرد و مستقل ایستاده بود را به طرح گسترده در پیوند با محیط پیرامونی و معماری پویای باروک تبدیل می سازد.

 

ژرف نمایی از دیگر ویژگیهای شیوه ی باروک است که برنینی در ساخت پلکان راهنما پدید می آورد.این بنا در مجموعه ی واتیکان برای دسترسی به آپارتمانهای پاپی تجلی یافته . در این طرح برنینی راهروی بالا رونده را در بخش بالا باریک تر کرده است تا دید پرسپکتیوی ایجاد نماید . برنینی به یک تدبیر کارای روانی پرداخته است که در طرح های باروک محبوبیت فراوان یافت . وی با تمایل طبیعی انسان به حرکت از تاریکی به روشنایی ، یک منبع نور طبیعی ( بازشو ) و درخشان در انتهای پلکان قرار داد و برای آسان نمودن راه ، پاگردهای روشن پیش بینی کرد که نوید رسیدن به استراحتگاهی را به بالا روندگان می دهد.

 

 

 

فرانچسکو بورومینی

 

از شاگردان توانمند ماذرنو و برینی که در پیوند معماری و مجسمه سازی تلاش فراوان نمود.

 

ساخت کلیسای سن کارلو آله کواتر و فونتانه با نقشه بیضی شکل که چهار گوش ان اندکی تو نشسته اند و شبیه چلیپای یونانی است. طرح بیضی وار این کلیسا با محل ساخت کوچ ونگ و باریک آن درشهر رم هماهنگی کامل دارد و شهرت جهانی بورومینی را تثبیت نمود.

 

کلیسای سن ایوو، نقشه ای به شکل ستاره ی شش پر دارد و مانند کلیسای فونتانه هر دو بنا از نمای موج دار برخوردارند.

 

گوارینو گوارینی

 

او وارث سبک سبک معماری تندیس وار بورومینی بود. گوارینی ریاضی دان ، کشیش و معمار بود. او در ساخت کاخ کارینیانو ، اصل نماهای مواج استادش بورومینی را به گونه ای شکوهمند به کار بست. در این بنا وی از نمای سه بخشی ( دو نمای تخت و یک نمای مواج ) بهره برد ، توانست دگرگونی اساسی در جهان معماری به وجود آورد و ساختمانها را همانند جسمی سیال و رو به آسمان طراحی کند.

 

 

 

نفوذ باروک

 

در فرانسه لویی 14 پادشاه این کشور ( 1661) و کولبر مشاور هنری او شیوه ی باروک فرانسوی را مبتنی بر کلاسیک گرایی پدید آوردند ، فرانسوا مانسار نخستین معماری بود که در پیدایش باروک فرانسوی تلاش نمود ، سپس برای ادامه ی ساخت موزه ی لوور از سه هنرمند فرانسوی به نام لویی لووو معمار، شارل لوبرن نقاش و کلود پرو معمار دعوت شد تا طرحی نو براندازند و دیگر بخشهای لوور را پدید آورند.

 

بنای کاخ ورسای در 18 کیلومتری مرکز پاریس در سال 1669 به دست لویی لووو آغاز شد و پس از مرگ او ژول هاردوئن مانسار عهده دار این پروژه که مقیاسی غول آسا داشت گردید. طرح در برگیرنده کاخی بزرگ در برابر پارکی پهناور در غرب و نیز ایجاد شهرکی اقماری برای سکنت درباریان ، نظامیان و دیوانسالاران در شرق کاخ بود. قصر در نقطه ی همگرای سه خیابان شعاعی واقع شده که جلوه ای از قدرت یگانه پادشاه به شمار میرود. کاخ ورسای با طول بیش از 400 متر در سه طبقه عمود بر محور شرقی-غربی ، که از میان شهرک و پارک میگذرد قرار گرفته است. نمای مرکزی شامل تالار آینه است. این تالار معروف رو به باغی است که تا چندین کیلومتر گسترش میابد و توسط آندره لونتر طرح ریزی شده و هم خوانی فضای سبز با کاخ به گونه ای است که ادامه معماری به نطر می آید.

 

کلیسای سوربن(1635) توسط ژاک لومرسیه نخستین نمونه سبک باروک ایتالیایی در فرانسه بود

 

کلیسای سن لویی با شکوهترین بنای باروک فرانسه در شهر پاریس است که توسط مانسار بر مبنای سلسله مراتب و نظم هندسی ساخته شد.

 

کلیسای پانتئون(1713) توسط ژرمن سوفلو با نفوذ عناصر معماری کلاسی سیسم ساخته شد. امروزه این کلیسا آرامگاه بزرگان و اندیشمندان انقلاب فرانسه است.

 

کلیسای سنت پل

 

نفوذ باروک

 

نخستین معمار دوره ی رنسانس انگلیس اینیگو جونز بود. کارهای با ارزش او:

 

- طراحی کاخ ملکه در گرینویچ( 1616 )

 

- ساختمان سالن ضیافت در وایت هال(1619)

 

دیگر معمار انگلیسی کریستوفر رن با ارائه طرح ابتکاری خود برای بازسازی لندن پس از آتش سوزی مهیب 1661 موفق شد تا دهها کلیسا را مرمت و بازسازی کند.

 

کلیسای سن پل ( 1672 ) بزرگترین کلیسای انگلستان و شاهکار رن میباشد. طرح پلان و گنبد این کلیسا از سن پیترو رم اقتباس شده.

 

کاخ بلنهام ، توسط معماران وان برو و ماکس مور ساخت شد و از آثار ماندگار این سبک در انگلستان میباشد.

 

کاخ و شهر کالسروهه ، با نمونه برداری از کاخ رسای (فرانسه) در آلمان ساخته شد.

 

کلیسای ویرزنهایلگن ( چهارده قدیس) طراح این کلیسای با شکوه بالتازار نویمان با ایجاد فضای سیال و مواج یکی از بدیع ترین آثار معماری باروک را در آلمان پدید اورد. این کلیسا مجموعه ای درخشان از معماری ، پیکرتراشی ، موسیقی و نقاشی را درهم میامیزد و به وحدت می رساند و آغازگر سبکی به نام روکوکو میشود.

 

 

 

زیر سبک روکوکو

 

روکوکو به معنی سنگ ریزه است . این سبک سرشار از جلوه های شاد و فریبنده بود و با سلیقه اشرافیت آن روزگار ( دربار لویی پانزدهم ) . این زیر سبک با پرهیز از خط راست و زاویه راست گوشه بر فرمهای موج دار و منحنی تاکید دارد. این سبک در سده ی 18 در فرانسه پدید آمد و مشخصه آن درخشندگی ، شکوه و نشاط است. فیسک کیمبال برجسته ترین مورخ این سبک در کتاب آفرینش روکوکو(1943) آن را نوعی ادامه و شکل دگرگون یافته سبک رسمی و سنگین تر باروک و نیز واکنشی در برابر آن میداند وجه اشتراک هر دو سبک پرداختن به فرم های پیچیده می باشد با این تفاوت که روکوکو به جای پرداختن به حجم به سطح می پردازد و از رنگهای آبی ، صورتی ،سبز و سفید بیشتر بهره میبرد.

 

در هر کشوری سبک روکوکو ویژگی و مشخصه ملی به خود میگرفت . این سبک در خارج از فرانسه بیش از همه در آلمان و اتریش شکوفا شد.

 

ژرمن بوفران معمار هتل دوسوبیز در پاریس ،انبوه پیچکها ، گل و بوته گیاهان با شکل های صدف گونه را در هم می آمیزد و چشم اندازی دلنشین از طبیعت آزاد و رشد یابنده پدید می آورد که ویژه ی جشن ، شادی و پایکوبی است.

 

نمونه هایی از سبک روکوکو

 

شیوه ی رنسانس (نو زایش )

 

شیوه ی رنسانس (نو زایش )

 

رنسانس به جنبشی فکری و عقلانی گفته میشود که بین سده های 14 تا 16 از شهرهای شمالی ایتالیا ( به ویژه فلورانس ) آغاز شد و به اوج شکوفایی خود رسید .

 

رنسانس را تولد دوباره ی هنر و ادبیات کلاسیک باستان مینامند که با مواردی چون کشف جهان و انسان تعریف میشود و تناسبات پیکر انسانی مبنای طراحی معماری قرار می گیرد .

 

پس از دو شیوه ی معماری دینی ( رومانسک و گو تیک) شیوه ی معماری رنسانس بیشتر به تولیدات معماری غیر دینی می پردازد . معماری رنسانس بر اساس نقشه متمرکز در وسط استوا بود.

 

ویژگیهای دوره ی رنسانس

 

حمایت خانواده مدیچی از هنرمندان در فلورانس ، رواج کاغذ در اروپا و اختراع چاپخانه ، فرو پاشی نهاد های سده های میانی ، پیدایش مذهب پروتستان ف کاهش استیلای کلیسای کاتولیک ( پاپها ) و فئودالیسم ، توجه به انسان گرایی و فردگرایی .

 

در دوره ی رنسانس انسان محور همه چیز قرار گرفت . اندیشمندان بر این باور بودند که دستگاه خلقت پیرامون انسان مداری می چرخد و بشر میتوانذ بر طبیعت چیره شود و هنر ، ابزار حاکمیت او باشد.

 

از دیدگاه رنسانس ، معمار انسانی است اندیشمند ، پس اگر نیندیشد معمار نیست. نوزایش آغاز مدرنیته در فلسفه است و گونه ای از نگرش انسان به هستی و بر دو اصل استوار است:

 

1- خود انتقادی ( پرسشگری نا محدود ) 2- اندیشه ابزاری ( فکر فناوری آفرین)

 

 

 

فیلیپو برونسکی ( رنسانس پیشین )

 

در سال 1377 در فلورانس دیده به جهان گشود وی در مسابقه طراحی گنبد کلیسای جامع فلورانس ( سانتا ماریا دل فیوره – 1420م ) رتبه نخست را کسب نمود.

 

این گنبد دو پوسته با قطر 42 متر از فناوری ساخت ابتکاری برونلسکی برخوردار بوذ. طرح گنبد به صورت لایه های هشت وجهی با مصالح سنگ و اجر و اسکلت فلزی ساخته شد. دو لایه ی مخروطی تا راس هشت وجهی گنبد کشیده شد و در بالا به یک فانوسی خاتمه یافته . فانوسی ابتکار سازه ای بود که افزون بر تامین نور و بلندتر نشان دادن گنبد برای مهار نقطه ثقل نیروهای گریز از مرکز تویزه ها کاربرد داشته است.

 

طراحی موزه کلیسای سن لورنزو برای خانواده های مدیچی. طرح بر اساس مربع تقاطع صورت پذیرفت ( 1421 م )

 

طراحی بیمارستان کودکان سر راهی ( 1424 م ) در فلورانس در کنار یک میدان شهری ساخته شد. نمای این ساختمان با رواق کرنتی شکل گرفته . راز کار او در معماری توجه به تناسبات ریاضی بود که ضرب آهنگ موسیقی را پدید آورد.

 

از دیدگاه او هنر معماری در اوج تکامل خود باید به سمت تناسبات و ریاضیات هدایت شود این تناسبات ، اصول بنیادینی است که در سراسر دستگاه آفرینش نیز تکرار میشود و خاستگاه الهی دارد.

 

طراحی نماز خانه پاتسی ( 1430 م ) با نمای ابتکاری

 

طراحی کلیسای سن اسپیریتو در فلورانس بر مبنای مربع تقاطع . دورادور این ساختمان را راهروهای به هم پیوسته فرا کرفته است. برونلسکی در طراحی خود چهار ورودی به جای سه ورودی و سطوح نیمدایره تمام نمای کلیسا را پوشانده بود.هر دو مورد پس از مرگش تغییر داده شد . سطوح تخت نما و سه ورودی رایج جایگزین طرح پیشین شدند.

 

 

 

لئون باتیستا آلبرتی

 

در سال 1404 در جنوا متولد شد و شپس در سال 1428 به فلورانس بازگشت . آ لبرتی مانند ویتروویوس متعقد است که اصول معماری ریشه در کاربردی دارد. آلبرتی برای زیبایی سه معیار را بر میشمارد :

 

1- عدد 2- تناسب 3- توزیع ( پخشایش )

 

عدد : تیرها وستونها همیشه زوجند زیرا جانوران همیشه بر روی پاهایی با تعد اد زوج استوارند ذر مقابل شکافها و دریچه ها را به تعداد فرد میسا ختند ، مانند جانوران که یک گوش ، چشم ، حفره ی بینی در هر طرف صورت دارند و شکاف بزرگ دهان در میانه ی صورت جای دارد.

 

تناسب : قوانین تناسب در معماری با نظیره ی « هم خوانی» یا « هماهنگی » در موسیقی قابل مقایسه و یکسان است.

 

توزیع: لزوم وجود در طبیعت و موجودات نسبت به یک محور عمودی پدیده ای خوشایند است از دیدگاه آلبرتی زیبایی همانا هماهنگی و سازگاری است. زیرا هماهنگی قانون برتر و قاطع طبیعت است.

 

طراحی کاخ روچلای در فلورانس ( 1470) نمای سه طبقه کلاسیک این بنا در بر گیرنده سه ردیف نیم ستون های چهارگوش متصل به بدنه میباشد. نمای این بنا ر از کولوسئوم الهام گرفته است.

 

طراحی نمای کلیسای سامانتا ماریا نوولا در فلورانس ، وی بلندای این بنا را برابر برابر پهنای آن در نظر گرفت ، به گونه ای که کل نمای آن را میتوان در یک مربع گنجاند . بخش بالای نما نیز در مربعی برابر یک چهارم اندازه ی مربع اصلی جای میگیرد.

 

طراحی کلیسای سن فرانچسکو ( 1450 ) در ریمینی ، بخش زیرین نما یاد آور تاق پیروزی است . نمای سه بخشی ، بازتاب ساماندهی فضای داخلی است که با ستونهای متصل به بدنه مشخص گردید.

 

طراحی کلیسای سن آندرئا با الهام از نمای معبد کلاسیک و رعایت عناصر معماری باستان چون ستونها ، سرستونها ، سقف تیزه دار و سنتوری ها ، نمای این ساختمان را با معماری تاق پیروزی ترکیب نمود. در این کلیسا بلندا و پهنا نما با هم برابرند.ستونهای متصل به بدنه در درون بنا که تاقها از آن سر چشمه میگیرند ، الگوی طراحی معماری در دها های بعدی قرار گرفت.

 

 

 

دوناتوبرامانته ( رنسانس پیشرفته)

 

در سال 1444 ذر اوربینو ایتالیا به دنیا آمد . در میلان هنر نقاشی را از مئوناردوداوینچی فرا گرفت.

 

تحول مهم این دوره انتقال مرکز ایتالیا از شهر فلورانس به رم بود ، بدین سان رم به پایتخت هنری اروپا تبدیل گشت.

 

طراحی تمپیه تو (1499 ) ، نمازخانه ای در محل به صلیب کشیدن قدیس پطرس ، دارای نقشه دایره وار و ستوندار بر فراز سه پله با سر ستونهای دوریک میباشد. با تماشای این نما ، گونه ای احساس حجم در حرکت به بیننده دست میدهد پیمون طراحی در این بنا قطر ستون است. این معماری تبدیل به سبک نوینی به نام برامانتسک گردید

 

 

 

طراحی کلیسای سن پیترو جدید

 

به جای باسیلیکی کنستانتین یا کلیسای سن پیترو قدیمی برامانته ( 1503 ) گرح با شکوهی با نقشه متراکم در مرکز با کارگیری 9 مربع تقاطع به سبک غول اسا ارائه نمود ، اما به هنگام شالوده ریزی مربع تقاطع گنبد اصلی ، برامانته فوت کرد.

 

در سال 1546 هنگامی که میکل آنز مامور اجرای ساخت کلیسا شد، در طرح کلیسای سن پیترو تحولی ژرف پدید آمد و در نتیجه ی افکار و نقشه های او بود که کلیسای سن پیترو شکل امروزی را به خود گرفت: تبدیل 9 مربع تقاطع به 5 با نقشه مرکز گرا ، گنبد اصلی با گرید بلند ، تک پوسته و تویزه های آشکار مجهز به فانوسی

 

میکل آنژ

 

در سال 1475 در نزدیکی فلورانس چشم به جهان گشود و نود سال زندگی کرد او یک مجسمه ساز ، نقاش و معمار بود. وی بنیانگذار سبک مانریسم ( شیوه گرایی یا شیوه گزینی ) بود که سنت شکنی در معماری را دستور کار خود قرار داد.

 

طرح دهلیز کتابخانه لورنزو ، برای دسترسی به مجموعه ی کتابهای خاندان مدیچی در فلورانس ، طرح کوچک و مشکل دهلیز کتابخانه را با ارتفاع زیاد به همراه عناصری تزیینی همچون ستون نماها و تاق نماهایی به اجرا در اورد. وی با شکستن سنتوری سنت شکنی خود را آشکار میکند و ستونهای متصل به بدنه بارزر نبوده ، ارایه های زیر ستونها نیز نقش تزیینی دارند.

 

طراحی شهری کامپیدولیو ، پاپ مایل بود تپه ی باستانی کاپیتولینه را که زمانی نماد معنوی و اقتدار روم به شمار می رفت به نماد قدرت رم در عهد حاکمیت پاپ ها تبدیل کند.

 

بر فراز این تپه دو ساختمان کهن وجود داشت : یکی کاخ سناتورها از سده های میانه در شرق تپه ، و دیگری کاخ شهرداری از سده ی 15 در جنوب تپه. بین این دو ساختمان زاویه 80 درجه وجود داشت.

 

میکلانژ برای ایجاد تعادل در طرح، ساختمان دیگری ( موزه ) که از نظر نما با بناهای دیگر هماهنگ باشد با همان زاویه 80 درجه ایجاد نمود.وی میدانی بیضی شکل طرح ریزی نمود و تندیسی ( مارکوس آورلیوس ) در میانه آن استوار نمود . چشم انداز پاپ به سوی شهر رم باز گذارده شد.

 

کاخ فارنزه در شهر رم توسط آنتونیو داسانگالوی جوان (کوچک) به شیوۀ برامانتسک ساخته شد. سپس اشکوب های دیگر این بنا توسط میکلانژ به آن افزوده شد. وی تناسبات ساختمانی را بر مبنای آناتومی پیکر انسان میدانست و میگفت هنرمند باید پرگارش را در چشمانش نگهدارد و نه در دستانش.

 

 

 

منیریسم

 

مانیریسم یا شیوه گرایی یا شیوه گزینی یا سبک پردازی همه به مفهوم پیروی وافر از یک شیوه مشخص است. مانیرست ها معتقدند که هنرمند حق دارد قواعد معماری را به تشخیص خود تفسیر و از آنها الهام بگیرد. در واقع آزادی هنرمند در تفسیر از هنر است. اگر هنر رنسانس با الهام از طبیعت و دانش ها به دنبال دستیابی به تعادل آرام بود ، شیوه ی گزینی در پی ناپایداری و بی قراری است . معماران این سبک عبارتند از : میکلانژ و جولیو رومانو که با ارائه ی بنای پالاتسودلته تمام وازگان معماری شیوه گرایی را فرمول بندی را فرمول بندی نمود . این سبک مجموعه ای از سنت شکنی ها و در هم شکستن تقارن در اصول طراحی کلاسیک می باشد و به گونه ای معماری واسازی را یادآور میشود.

 

 

 

آندره پالادیو ( رنسانس پسین )

 

پالادیو آخرین معمار انسان گرای بزرگ در سال 1508 در نزدیکی ونیز متولد شد.

 

طراحی تالار شهر ونیز دو طبقه برای شورای شهر در کنار میدان اصلی شهر ( 1546) این بنا با الهام از باسیلیکای رومی پدید آمد.

 

طراحی ویلای روتوندا

 

بیشترین محبوبیت او در ساخت ویلاهای چلیپایی است. بارزترین آنها نزدیک شهر وی چنزا بر فراز تپه ای قرار دارد و از نظر نقشه و طراحی به شکل کلاه فرنگی است. نقشه ساختمان متراکم در مرکز این ویلا با چهار نمای همانند و رواق ورودی مشابه که از تک تک این رواق ها میتوان به عنوان یک سکو استفاده کرد، به پیرامون نگریست و منظره متفاوتی را در براب ر خود دید. کارکرد این رواق ها ، بنای گرد و گنبد دار مرکزی آنرا توجیه می کند. او در ترکیب معماری معبد و خانه برای دستیابی به ویلاهای پایدار تر تردید نمینمود. از نظر تناسبات ریاضی و قرینه وار ، معماری پالادیو را مدولار ( دارای پیرامون ) نامند. این ویلا ویژگیهای خود کفایی و کمال مطلوب معماران دوره رنسانس پسین را داراست ( 1554-1550)

 

کلیسای سن جورجو ماجوره ( 1565 ) در برابر کانال بزرگ آبی که از میدان سن مارکو جاری است قرار دارد ویژگی این کلیسا در ترکیب معماری منیریستی با معماری معابد رومی است واز مشهورترین ساختمانهای ونیز میباشد، زیرا حرکت سایه در سراسر سطوح ساختمان ، بازتاب بنا در آب و رنگ سفید تابنده آن بر سطح دریا و آسمان آبی ، منظره ای بس رنگارنگ و دلپذیر پدید می آورد.

 

 

 

نفوذ معماری رنسانس در فرانسه

 

قدرت و نفوذ بازیافته در فرانسه در سده ی 16 به احداث بناهای شکوهمند در این کشور منجر شد.

 

کاخ شامبور، در زمان فرانسوایکم (1519) دستور ساخت شکارگاه ییلاقی سلطنتی نزدیک جنگلی در حومه ی پاریس توسط یکی از شاگردان جولیانو داسانگالو با نقشه چهارگوش مرکزی با چهار راهرو در سه طبقه و به صورت آپارتمان های امروزی و مستقل مجهز به چهار برج مدور در چهار گوش بنا خندقی در پیرامون صادر شد و شاهکاری بر آثار دوره ی رنسانس افزوده شد.

 

کاخ لوور ، طراحی و اجرای کاخ جدیدی در محل قدیمی لوور به همین نام توسط فرانسوا یکم آغاز شد و کار یمه تمام او توسط هانری دوم ادامه یافت. معمار فرانسوی پی یرلسکو به کمک پیکر تراش فرانسوی ژان گوژن سبک کلاسیک رنسانس فرانسوی را با ساخت این بنا پی افکندند و در ساختمان لوور ویژگیهای کلاسی سیستم فرانسوی را ارائه نمودند. هر طبقهکاخ به یک شیوه ی معماری مزین است و کلاه فرنگی ها کاملاً فرانسوی است . ورودی ها با دو ستون چسبیده به بدنه در طرفین و تزیینات فراوان و ارتفاع بلند مورد تاکید قرار گرفته اند ، ساختمان حیاط جنوبی لوور بهترین دستاورد معماری رنسانس فرانسوی میباشد.

 

 

معماری گوتیک

 

فاصله زمانی بین سده ی دوازدهم تا ابتدای سده ی شانزدهم را دوران هنر گوتیک مینامند . هنر گوتیک از فرانسه آغاز شد و به اروپا راه یافت.

 

رویکرد سازه ای معماری گوتیک بر استفاده از سنگ با فناوری و ظرافت ویژه تاکید دارد.

 

از دیدگاه زیبایی شناسی آرایه های ماهرانه بر روی سنگ ، سطوح تخت معماری را به حجمی آراسته ، سبک و پویا مبدل میسازد .

 

گرایش به گونه ای معماری چند لایه ای که از سختی سازه میکاهد ، بر استفاده از نور طبیعی می افزاید و سر انجام به هنر ویترای (نقاشی روی شیشه ) می انجامد . معماری گوتیک تبلور فلسفه ی اسکولاستیسم ( خداشناسی روشنگرانه ) بود که با آراستن کلیسا به کمک سنگ و شیشه ارتباط تنگاتنگ ساماندهی خردگرانه ای بین اندیشه و ساختار کالبدی معماری برقرار مینمود.

 

اوج معماری در عصر ایمان ، ساختمان کلیسا ، به گونه خانه خدا بر روی زمین ( شهر خدا ) باید صورتی از آن جهان دیگر را بنماید : با تندیسها ، نش برجسته ها ، شیشه های رنگی ، پویایی به سمت بالا و شکوهمندی فراتر از محدودیت های این دنیا.

 

کیفیت رویایی آسمانی و فراگیر در کلیسا ،انطباق دین و هنر (هندسه مقدس ، فضا ، نور ) ، ویژگیهای ساختاری ( رگه های کمانی ، تاق های نوک تیز ، پشت بندهای معلق ) نیز عوامل دیداری را پدید میاورند .

 

فن تاق زنی به صورت کمانهای محکم – استخوان دنده ای – و پوسته های نازک سطوح از وزن تاقها به میزان زیادی کاسته میشود. قوسها وزن و نیروی رانش را روی گوشه های بیرون نشستگی ساختمان متمرکز میسازند. وزن متمرکز و کاهش قطر جرزها میگردد و امکان پیدایش بازشوهای بزرگ را فراهم می آورد ، مشروط بر ساخت پشت بند معلق.

 

اگر سبک رومانسک دستاورد دیرها ، جامعه روستایی و مرد سالار بود ، اما شیوه ی گوتیک در شهرها (ایل دو فرانس ) متولد شد ، و کلیساهای آن بازتاب دهنده ی ظرافت های شهری و اهمیت دادن به زنان بود.

 

پیدایش نخستین نمونه های بارز معماری گوتیک در ابتدای سده 12 در پاریس و حومه

 

کلیسای نوتردام ، کلیسای امین و کلیسای بووه.

 

تاق این کلیساها نوک تیز و شش بخشی اند (گوتیک پیشین)

 

در مراحل بعدی ساخت کلیساهایی چون سن دنی ، لائون ، شارتر ، بورگ ،...در فرانسه الگوی کلیساهای اروپایی گردیدند.در این کلیساها کاربرد ، سازه و آرایه حکم مثلث مسیحیت را به خود گرفت.

 

- کلیسای نوتردام : همانند دیگر کلیساهای این سبک پیشرانه های تاق نه بر جرزهای بیرونی که بر ستونهای درونی وارد میگردد . این کلیسا دارای چهار راهروی جانبی یک صحن اصلی میباشد ، از درون کلیسا توده های سهندوار یا پشت بندها که مانند ردیف دنده هایی از بدنه بیرون بنا نشسته تا در ارتفاع به شکل پشت بندهای معلق و هلالی مبدل شوند به چشم نمی آیند . تنها برج کلیسا در مربع تقاطع و دو برجک زیبا در نمای با شکوه غربی آن که با پیکرتراشی تزیین یافته و گل سرخ بزرگی را در میان گرفته مشاهده میگردد.

 

- درکلیسای امین ، سنت شاپل و بووه در پاریس شاهد پیدایش زیر سبکی نوین در گوتیک میباشیم که به نام درخشان یا مشعشع معروف است و گویای بهره گیری فراوان از نور طبیعی و شمار زیاد بازشو باابعاد غول آسا در این بناها میباشد . برای مثال در کلیسای سنت شاپل بیش از سه چهارم کل بنا را شیشه های رنگارنگ تشکیل میدهد . ابعاد بازشوها 5/14 × 5/4 میباشد (گوتیک پیشرفته)

 

کلیسای امیین

 

کلیسای سنت شاپل

 

گذار از این سبک درخشان به زیر سبک شعله آسا در پایان دوره ی گوتیک پدیدار گشت آن هم به سبب بهره گیری از نقش و نگارهای نوک تیز ، چنین نامی به خود گرفت. یکی از نمونه های بارز آن کلیسای سن ماکلو در شهر روان فرانسه است . طول این بنا 54 متر و ارتفاع آن 5/22 است . بر فراز قوسهای جناغی ورودی برجستگیهایی با سنگ به صورت مثلثی به وجود آمده که یادآور پرگار طراحان معماری میباشد( گوتیک پسین)

 

ویژگیهای معماری گوتیک انگلستان در کلیسای سالزبری (60-1220 ) تجسم یافته. پلان سالزبری دارای دو بازوست. کلیسا دارای دیوارهای قطور بوده فضای داخل آن بر نمای بیرونی منطبق نمیباشد.ارتفاع سقف کوتاه ،بدون پشت بند و با برجهای فراوان ساخته میشود. دو زیر سبک « تزیین یافته » و « عمودی » در انگلستان با آرایه های سقفی معروف به تاق پنکه ای رایج بوده است بر خلاف گوتیک فرانسه کلیسا در بافت متراکم شهری واقع نشده و در فضایی باز و چمن زار استقرار یافته است .

 

معماری گوتیک آلمان از حدود سال 1250 م رواج یافت. در این کشور ، ساختن کلیسای تالاری شکل به عنوان زیر سبک گوتیک فراگیر میشود . در این گونه کلیسا که دارای شبستان و راهروهایی هم ارتفاع اند از فضایی سیال و گسترده که چون سایه بانی غول پیکر بازدیدکننده را در بر میگیرد بهره برده شده.کلیسای سنت الیزابت در شهر ماربورگ ( 1283) از زیر سبک تالاری و عمودی بدون پشت بندمعلق و آرایه های ساده برخوردار میباشد.

 

در ایتالیا به سبب اقلیم گرم و آفتابی ، ابعاد پنجره های کلیسا ی گوتیک ایتالیایی کوچکتر از سایر کشورهای اروپایی است.

 

کلیسای فلورانس توسط آرنو لفودی کامبیو طراحی و آغاز شد . نمای این کلیسای غول آسا به شیوه ی تسکان با شکلهای هندسی تزیین یافته ، بدون پشت بند معلق و بدون پنجره های زیاد زیر گنبد است. ارتفاع آن از هم نوع های اروپایی کمتر و چسبیده به زمین است .اساساً در ایتالیا برج مستقل و جدای از بنای اصلی ساخته می شود . مربع تقاطع این کلیسا و گنبد غول آسای آن در سده ی 14 از نو طراحی شد.

 

کلیسای فلورانس

 

کاخ مردم در شهر سینا (1309) و کاخ دو گانه در شهر ونیز (1438) از دستازردهای گوتیک ایتالیا به شمار میرود.

 

کاخ دوژ در میدان سن مارکو شهر ونیز و قصر ویکو در فلورانس به سبک شعله آسا ساخته شدند .

 

کلیسای جامع میلان بزرگترین کلیسای گوتیک ساخته شده در ایتالیاست ( 1386 ) نمای با شکوه این کلیسا نمادی از در آمیختگی آشفته عناصر گوتیک با عناصر کلاسیک است و در نماد مقام فرو پاشی سبک گوتیک بر جای مانده است.

 

کلیسای جامع میلان

 

 

معماری صدر مسیحیت

 

- امپراتور رم کنستانتین در سال 312میلادی مسیحیت را پذیرفت

 

- برای اداره بهتر امور امپراتوری به دو بخش غربی (پایتختی رم)و شرقی (پایتختی کنستانینوپل)دو پاره شد

 

- امپراتوری رم شرقی بین سالهای 330تا390م به وجود امد وتا سال 1453م (یورش عثمانی ها)دوام یافت.

 

- در دوران امپراتوری(ژوستی نین)که نخستین عصر طلایی هنر بیزانس خوانده شده دوباره شاهد یکپارچگی سرزمین رم هستیم.

 

- پس از ژوستی نین جدایی سیاسی و   دینی در میان دو امپراتوری (شرقی و غربی)منجر به جدایی هنری نیز گردید

 

- بر خلاف امپراتوری رم امپراتوری بیزانس به تداوم مرحله ینهایی تمدن باستانی خود ادامه داد

 

- امپراتورگالریوس( Galerius ) در سال 311م مسیحیت را به رسمیت شمرد و در سال 312م در دوره کنستانتین مسیحیان اجازه ی ساختن کلیسا را بدست اوردند.

 

- اغاز ساخت نخستین کلیساهای صدر مسیحیت تقلیدی از باسیلیکاهای رمی بود و به کلیسای کشیده معروف است.

 

- طرح باسیلیکا ابتدا شامل یک اتریوم   (atrium) جلو خان روباز چهار طرف ساخت است و نقشه بنای ان در برگیرنده دو راهروی باریک کناری و یک راهروی پهن (صحن) میانی می باشد.بام شیبدار صحن معمولا" بلندتر بوده تا با اختلاف سطح سقف نور طبیعی ان تامین شود. رفته رفته بازویی ها عمود بر صحن اصلی شکل صلیبی کلیسا را به ارمغان می اورد.

 

- استفاده از بتن رمی   وسنگ های تزئینی و موزاییک ورنگ ونور و نقاشی به طرح باسیلیکا افزوده می گردد تانخستین کلیساهای صدر مسیحیت پدید ایند. – دو کلیسای صدر مسیحیت به نام سن پیترو (st pietro) و st clement) ) از نوع باسیلیکایی و کشیده اند و کلیسای سن لورنزو و کلیسای سانتاکوستانستا از نوع پلان دایره وار و متمرکز در وسط میباشند.

 

 

 

تمدن رم شرقی :بیزانس

 

- امپراتوری رم شرقی را به نام پایتخت ان شهر بیزانس امپراتوری بیزانس خوانده اند.

 

(330تا1461م) و در بر گیرنده   سه دوره ی مشخص می باشد:

 

_ عهد امپراتوری رمی(330-641م) دوره ی فرمانروایی ژوستینین

 

_ عهد امپراتوری رمی-یونانی (641-1204م)فرمانروایی بازیل دوم

 

_ عهد امپراتوری تقسیم شده(1204-1461م) همزمان با سقوط کنستانتینوپل(1453)پلو پنز(1460)و طرابوزان(1461).

 

- دوران شکوفایی سبک بیزانسی که از ترکیب شیوه های معماری یونانی و شرقی به وجود امده.

 

- هنر شرقی موثر در پیدایش شیوه ی بیزانسی معماری ساسانی به ویژه بناهای مداین و فیروز اباد الگوی اصلی است.

 

- برخلاف گمان برخی   معماری و هنر بیزانسی در خود شهر بیزانس بنیانگذاری نشد بلکه پیشینه ی ان در شهرهای یو نانی و شرقی به ویژه ایرانی پدید امد و سپسشهر بیزانس جایگاه تبلور ان شد.

 

- در عهد امپراتوری ژوستینین معماران بیزانسی درخشان ترین جلوه های هنر و معماری را افریدند:کلیسای سن ویتاله در شهر راونا(ایتالیا) و کلیسای سانتاسوفیا(ایاصوفیه) در بیزانس شاهکار این شیوه به شمار می ایند.

 

کلیسای سن ویتاله

 

کلیسای سانتا سوفیا

 

- شیوه ی بیزانسی سپس از راه بالکان به روسیه راه یافت و کلیسای بزرگ مسکو به نام سن بازبل در میدان سرخ نمونه این سبک است.

 

- ویژگی طراحی معماری سبک بیزانسی: ترکیب کلیسای کشیده ی اروپایی با کلیسای گرد شرقی در قالب گن

/ 0 نظر / 18 بازدید