سیالات حفاری

معماری فرهنگ قوم لر حفاری وسیالات حفاری تمدن لرستان

 
مطالعات،استاندارد ها و روابط جامع در طراحی هنرستان
نویسنده : رضا سپهوند - ساعت ٤:۱٩ ‎ق.ظ روز ۱۳٩٠/۸/٢٩
 

 

مطالعات،استاندارد ها  در طراحی هنرستان

 

قسمت اول

بررسی شرایط اقلیمی :

آب و هوا:
شرایط مناسب آب و هوا متاثر از وضعیت اقلیمی یعنی حرارت، رطوبت و سرعت حرکت هوا خواهد بود.

باد:
محیط آموزشگاه از نظر همجواری با سایر ساختمانها و عوامل جغرافیایی باید به گونه‌‌ای باشد، که امکان حرکت و نتیجتا تهویه هوا وجود داشته باشد، ‌نحوه استقرار آن به نحوی باشد که اثرات بادهای مزاحم کاهش یافته و برخورداری از بادهای مناسب افزایش یابد. به طوری که حداکثر استفاده از جریان هوای مناسب برای تهویه طبیعی کلاس بوجود آید.
در صورتی که محیط آموزشگاه در معرض وزش بادهای شدیدی قرار داشته باشد باید امکان ایجاد فضای سبز توسط درختان و بوته ها برای مقابله با آن فراهم باشد. با توجه به جهت عمومی وزش باد در منطقه، احداث واحد آموزشی نباید در مسیر انتشار دود و بوهای زننده کارخانجات، ‌کانالهای روباز، عبور فاضلاب، محل زباله دانی و… قرار گیرد .

تابش آفتاب:
به طور کلی جهت ساختمان مدارس باید به گونه‌‌ای باشد که حداکثر تابش آفتاب در کلاسها هنگام زمستان و جلوگیری از نفوذ تابش مزاحم در تابستان فراهم آید. بر این اساس میزان نور گیری هر نقطه با توجه به زوایه تابش و جهت تابش مشخص می‌گردد. همچنین باید دقت داشت عوامل شهری و جغرافیایی نباید در روشتایی محیط نقصان یا خللی وارد نماید. باید دقت داشت که حداقل در قسمتی که ساختمان مدرسه احداث می‌گردد نباید سایه عوامل فوق وجود داشته باشد. هر چند بهتر است در نواحی سردسیر اصولا از سایه در محیط آموزشگاه پرهیز نمود و بالعکس در نواحی گرمسیر وجود سایه در فضاهای باز نیز مطلوب می‌باشد.

صوت:
اصوات نامطلوب در فضای آموزشی سه دسته اند:
الف- سرو صدای ناشی از ترافیک هوایی و زمینی
ب- سر و صدای ناشی از کارگاههای صنعتی- مراکز تجاری
ج– سر و صدای بازی بچه ها در فضای باز و سایر کلاسها

قسمت دوم

تقسیمات فضایی :
ورودی :
ورودی اولین مکانی است که دانش آموز به آن برخورد کرده و آخرین مکانی است که در هنگام خروج با آن ارتباط دارد . پس یک عنصر مهم در طراحی می‌باشد. در واقع این مکان مرزی هم فزیکی و هم روانی ایجاد می‌کند، ‌که دانش آموزان را متوجه درون و بیرون مدرسه می‌کند و آنان احساس می‌کنند که وارد فضایی متفاوت شده اند. در نتیجه ورودی باید خوانا و شاخص طراحی شود. همچنین باید دارای خاصیت دعوت کنندگی باشد .


راهرو طبقات (ارتباطی افقی) :
یک راهرو در مدرسه می‌تواند علاوه بر عملکرد تسهیل دسترسیها ، برای کاربریهایی چون آموزشی، نمایشگاهی، ‌اجتماعی(‌مکث و صحبت کردن ) و… نیز مورد استفاده قرار گیرد. راهروها در مدارس باید روشن و نورانی و دلباز باشند. همچنین به جای فرمهای ایستا برای این فضا، ‌می توان از فرمهای منحنی و محرک در طراحی آن استفاده نمود. تلفیق آن با فضای باز و سبز به زنده کردن هر چه بیشتر آن می‌انجامد. در گشادگی ها و تورفتگیهای راهرو می‌توان از وسایلی چون مبل، ‌قفسه لباس و وسایل، ‌تابلوی (اعلانات)‌تابلویی که کارهای دانش آموزان بر آن نصب می‌شود استفاده کرد. برای رنگ آمیزی دیوار راهرو می‌توان در قسمت پائین از رنگهای تندتر و در قسمت بالا از رنگهای ملایم تر استفاده نمود. این کار نه تنها باعث تنوع مسیر می‌شود. بلکه در خوانایی میسر نیز بسیار موثر می‌باشد. چون این فضاها حائل میان حیاط و کلاس هستند و مکانی هستند که دانش آموزان پس از استراحت در زنگ تفریح شاد و پر انرژی به کلاس بر می‌گردند، بنابر این اگر رنگ این فضاها، ‌رنگهای سرد و آرام باشد، ‌در کنترل هیجانات روحی آنان بسیار موثر است. حداقل عرض راهرو اگر در یک طرف آن کلاس باشد، ‌5/0 تا 5/1 متر است.
ارتفاع آن نیز حداقل 4/2 متر می‌باشد. حداکثر فاصله هر کلاس تا خروجی ساختمان و یا راه پله حدود 30 متر می‌باشد. نتیجتا طول هر راهرو کمتر از طول معادل سه کلاس خواهد بود.

راه پله ( ارتباطی عمودی) :
حداکثر 8 کلاس می‌توانند از یک راه پله استفاده کنند، مشروط بر اینکه حداکثر فاصله طی شده برای رسیدن به پله توسط دانش آموز از 20 متر تجاوز نکند. چنانچه در ساختمان مدرسه از چند راه پله استفاده شده باشد راه پله‌‌ای که جنب ورودی اصلی قرار دارد، عریض ترین انتخاب می‌شود.
حداقل عرض راه پله ها 3/1 متر و حداکثر 8/1 متر پیش بینی می‌شود. اگر عرض آن از 8/1 متر بیشتر باشد، ‌در هر دو طرف پله دست انداز نصب گردد.
وجود یک پاگرد به طول حداقل 40/1 متر پس از حداکثر 11 پله ضروری است. ارتفاع هر پله 15 و حداکثر 18 می‌باشد. سرعت راه رفتن دانش آموزان در مقطع سنی ابتدایی و متوسطه در پله ها 40/0 و در هنگام دویدن 10-4 متر بر ثانیه می‌باشد.





قسمت سوم

بخش آموزشی (کلاس) :

انواع چیدمان در کلاس :

ردیفی و ستونی: این سنتی ترین وضعیت می‌باشد. در حقیقت تا زمانی پیش و شاید امروزه در بعضی مدارس، نیمکتها به شکلی به زمین متصل بودند. این قرار گیری برای زمانی مناسب است که معلم می‌خواهد دقت ها به چیزی متمرکز شود.

فرم دایره‌‌ای شکل:
فرم‌های دایره‌‌ای شکل برای مباحث کلاسی و تکلیف کلاسی مناسب هستند. البته این نوع سازماندهی مشکلی که دارد این است که تعدادی از دانش آموزان به ناچار یا پشت معلم یا نیمرخ او روبرو می‌شوند و نمی توانند ارتباط بصری مناسبی با او داشته باشند.

گروهی:
نشستن گروهی در گروههای 4 تا 6 نفری برای مباحثه گروهی و یادگیری مشارکتی و تکالیف گروهی کوچک مناسب می‌باشد. برای نظارت بر تمام فعالیتها در چیدمان گروهی، معلم باید قادر باشد که ببیند در مراکز فعالیتی هر گروه چه اتفاقی می‌افتد. بنابر این موانع باید کم باشد و گروهها نباید دور از دید باشند.]کم اثر ترین سازماندهی و مرتبط ترین آن با رفتار نامناسب هنگام مباحثه، ‌نیمکت‌های ردیفی است. به نظر می‌رسد که نیمکت‌های ردیفی بیشتر از گروهی یا دایره‌‌ای با کناره گیری دانش آموزان ارتباط دارد. بعلاوه سازماندهی دایره‌‌ای بیشتر از ردیفی و گروهی با رفتار مناسب و نظریات خارج از موضوع در ارتباط است.

مکان قرار گیری کلاس :
کلاس درس باید در آرامترین مکان قرار گیرد و از سر و صدای بیرون دور باشد. دسترسی سریع و مناسب به سایر فضاهای آموزشی (از قبیل کتابخانه، کارگاهها، کلاسهای ویژه و…)‌باید برای آن فراهم شود.

فرم کلاس :
تحقیقات نشان می‌دهد که کلاسهای با فرم مربع یا نزدیک به مربع جوابگوی نیازهای آموزشی می‌باشد .

شکل :
تقلیل فاصله استاد و دانشجو به حداقل ممکن می تواند مهمترین ضابطه برای طرح اتاق درس باشد چون باعث می شود که ارتباط بین دو نفر بهتر شود,به طوریکه:
احتیاج به صدای آرام تر و فشار فیزیکی کمتر
به وسائل سمعی بصری کمتر و کوچکتر و ارزانتری نیاز است.
استانداردهای متداول جهانی برای عناصر موجود درکلاس درس,فواصل و اندازه هایی را که در ارتباط و تابعی از یکدیگر می باشند,به شرح زیر مشخص می نماید تا مد نظر طراح قرار گیرد:
میز و صندلی ها به صورت یکپارچه باشند.
فاصله از دیوار جلو تا پشت صندلی های ردیف اول m 3 باشد.

فاصله صندلی ها پشت تا پشت cm90 و با فاصله مرکز تا مرکز تا مرکز cm 60

تعداد صندلی ها در هر ردیف تابعی از زاویه مخروط دید است
عرض ردیف کمتر از 7 صندلی : عرض کل راهروهای داخل کلاسm 1.80
عرض ردیف بیش از 7 صندلی :عرض کل راهرو های داخل کلاس m 2.40.
اگر بیش از 50 صندلی در کلاس وجود داردباید درب دومی نیز وجود داشته باشد.
در مواردی که بیش از 7 صندلی در عرض و تعداد درب ها 2 می باشد,m 0.90 عرض اضافی در انتهای کلاس باید وجود داشته باشد و در غیر این صورت فاصله صندلی عقبی با دیوار بیش از m0.60 باشد.
کف کلاس بعد از ردیف هشتم باید شیب دار بوده و ارتفاع آن برای دید مناسب باشد.
میزان نور در کلاس ها باید با ابعاد و مساحت آن متناسب بوده و مصالح سقف و دیوارها و کف طوری انتخاب شود که از نظر انعکاس نور و یا صوت مشکلاتی پیش نیاید.

قسمت چهارم

محل قرارگیری :
ترجیحا باید که کلاس های درس درطبقه همکف وحداکثر تا طبقه دوم قرار گیرد,به دلایل:
1- عدم استفاده از آسانسور برای حجم بالای استفاده کنندگان( در مدت کولاهتر از min10)
2- برای کلاس ها با ظرفیت زیاد,شیبدار نمودن و یا سکو بندی کف الزامی است که سهولت اجرای آن در طبقه همکف بر این ایجاب می افزاید.

بررسی نور در کلاس :
مسائلی که از نظر نور برای دید و مطالعه در کلاس درس با توجه به محیط دید سالم حائز اهمیت می‌باشد، به شرح زیر است:
-تاثیر نور طوری باشد که منبع نور در حوزه دید دانش آموز قرار نگیرد.
-به منظور ایجاد نور کافی در کلاس در صورتی که پنجره‌های نورگیری در یک سمت واقع شده باشد، ‌سح کل پنجره ها نباید از یک پنجم الی یک هفتم سطوح کلاس کمتر باشد.
-برای آنکه تاثیر نور خورشید که منبع نور طبیعی کلاس محسوب می‌شود، بطور مستقیم به کلاس وارد نشود، بکار بردن سایبانهای مناسب از قبیل سایبان بالای پنجره و یا سایبان کرکره‌‌ای و جانلی توصیه می‌شود.

برای استفاده از نور مصنوعی باید نکات زیر را در نظر داشت:
-برای روشن نمودن کلاس درسی میتوان از نور مستقیم- نیمه مستقیم و یا یکنواخت استفاده کرد.
-چراغهای سقفی در کلاس باید طوری نصب شود که خیرگی ایجاد نکنند و همچنین باید از چراغ مخصوص برای روشن کردن تخته سبز استفاده کرد.
-حداقل مقدار شدت روشنایی الکتریکی کلاس درس 200 و حداکثر 500 لوکس تعیین شده است.
تابش نور از سمت چپ برای نوشتن و از سمت راست برای طراحی و نقشه کشی

تجهیزات کلاس

شرح پشت تا پشت
(cm) محور تا محور
(cm) سطح
(m*m)
صندلی ثابت و میزچه متحرک 104 58 0.60
صندلی تئاتری (تاشو) و میزچه لولایی 104 56 0.58
صندلی تئاتری (نئاتر) وپیشخوان لولایی 91 56 0.51
پیشخوان یکپارجه ثابت و صندلی گردان 109 66 0.72
پیشخوان یکپارچه ثابت و صندلی آزاد 109 58 0.63
میز دو نفری و صندلی گردان محوری (با راهرو طولی) 91(86) 61 0.73
میز متصل با پشتی ردیف جلو و صندلی تاشو 86 53 0.45
صندلی ثابت و میزچه لولایی 99 61 0.60
پیشخوان یکپارچه و صندلی کشویی گردان 114 66 0.75
قسمت پنجم


این سرویس ها اتاق های تهیه و آماده کردن و نگهداری وسائل آزمایش مدل ها و... می باشد.که معمولا به صورت آزمایشگاه و یا کارگاه وانبار کوچک است. استانداردهای مختلف برای تعیین سطح این فضا با یکدیگر هم قول نیستند.
استاندارد سطح ارائه شده برای این فضا در ایالات متحده 0.18 -0.09 در انگلستان 0.28-0.21 و در جمهوری فدرال آلمان 0.3-0.2 متر مربع بر نفر توصیه گردیده است.


آتلیه :
این کارگاه ها شامل مکان های متعدد مورد نیاز برای دروس فنی از جمله معماری ، آکادمی های هنری شامل نقاشی و کلاس مجسمه سازی می باشند .
تجهیزات اصلی :
میز مناسب نقشه کشی با اندازه ی
A0 :92*127 cm
A1:65*90 cm
A2:47*63 cm
A3 :37*44 cm




قسمت ششم

درها :
وضعیت قرار گرفتن در های داخلی باید به گونه ای باشد که بتوان از فضای اتاق ها نهایت استفاده را برد .
یک در متعادل برای راهرو ها نیازی به وارد کردن فشار زیادی برای باز کردن ندارد . عرض در نیز به نحوه ی استفاده از آن و اتاقی که در به داخل آن باز می شود بستگی دارد. حداقل پهنه ی داخلی در 50سانتی متر و استاندارد آن 1 متر است .
حداقل ارتفاع در 185 سانتی متر و و ارتفاع معمول آن بین 195 تا 200 سانتی متر است .

پنجره ها :
زمانی که نیاز به داشتن یک اتاق روشن وجود دارد پنجره ها از اهمیت خاصی برخوردار می شوند . در تمام محیط های کاری باید پنجره ای وجود داشته باشد که افراد بتوانند از آنجا بیرون را ببینند.
در یک دفتر کار محیط پنجره ای که نور را انتقال می دهد باید 20/1 محیط سطح کف اتاق باشد. عرض کلی تمام پنجره ها باید در حدود 10/1 پهنای کلی دیوارها باشد . در اتاق های کار با ارتفاع بیش از 3.5 متر سطح پنجره های انتقال دهنده ی نور باید 30 درصد سطح دیوارهای خارجی باشد.
حداقل ارتفاع پنجره 3/1 متر و اکابه ی پنجره حدود 0.9 متر ارتفاع کلی تمام پنجره ها باید معادل 50 درصد عرض دفاتر کار باشد .

کتابخانه :
کتابخانه شامل یک کتابخانه ی معمولی برای استادان و دانشجویان بوده و دارای کتاب ، مجله ، امکانات قرض دادن کتاب و مکانی برای مطالعه و کار است .
مرکز رسانه ها بخش ضمیمه ی کتابخانه است و امکاناتی برای ضبط ، فیلم و تلوزیون را دارد مثل تجهیزات سمعی و بصری ، امکانات نرم افزاری ، میکرو فیلم و میکرو فلش .

تقسیم فضاها :
تحویل و باز پس گرفتن کتاب ، هر یک از مکان های کاری مساحت
5 متر مربع فضای بخش راهنمای پذیرش 20 تا 40 متر مربع
اطلاعات شامل مسئول کتابخانه ، مشاور رسانه تکنسین رسانه
برای هر نفر 10 تا 20 متر مربع در هر 1 متر مربع از انبارهای
فشرده ی کتاب 20 تا 30 جلد کتاب جا می گیرد .
قفسه ی کتاب ها به مساحت تقریبی 4 متر مربع دارای ورودی آزاد بوده و شامل فضای ارتباطی ، مکان مطالعه و راهنما است .
مساحت منطقه ی مطالعه برای هر 1000 جلد کتاب مرجع 20 تا 40 متر مربع است و به طور کلی هر 1000 جلد کتاب مرجع مساحتی حدود 25 متر مربع را به خود اختصاص می دهد .
در هر 2 متر مربع باید حداقل 30 مکان مطالعه وجود داشته باشد . مثلا اتاقک مطالعه ی خصوصی به مساحت 60 * 2.5 (3) متر مربع .


سالن کنفرانس :
بهتر است سالن های کنفرانس بزرگتر برای سخن رانی های اصلی ، در مجموعه های جداگانه گروه بندی شوند .
صندلی های سالن به تعداد 100 ، 150 ، 200 ، 300 ، 400 ، 600 ، 800 می باشند .
ارتفاع سقف سالن های بیش از 200 صندلی 3.5 متر است .
نهوه ی چیدن صندلی به نوع درس تعداد دانشجویان و روش تدریس بستگی دارد .
فضای لازم برای قرار دادن صندلی راحت هر دانشجو 65 * 75 سانتی متر است و هر دانشجو به 0.6 متر مربع فضا نیاز دارد .


مجموعه ورزشی :
زمین بسکتبال : 26 * 14 متر
زمین هندبال : 34 * 18 متر
زمین والیبال : 18 * 9 متر
که معمولا یزرگترین زمین را برای کل مجموعه در نظر می گیرند .






آبدار خانه :
این فضاها ابعادی کوچک داشته و جهت پذیرایی از کارکنان استفاده می‌شوند. برای سرویس دهی بهتر به قسمت اداری، بهتر است در نزدیک آن قرار گیرند.

نمازخانه :
نماز خانه فضایی است که نیاز به سکوت دارد و اگر در محیطهای آموزشی طوری طراحی شود که زیبا و جذاب باشد، ‌افراد را به خود بیشتر و بهتر دعوت خواهد کرد. سالن چند منظوره می‌تواند به عنوان نماز خانه مورد استفاده قرار گیرد. همین طور می‌توان نماز خانه‌‌ای جداگانه داشت که در این حالت اگر نماز خانه به سالن چند منظور متصل باشد، در مواقع لزوم می‌توان برای برپایی مراسم بزرگ آنها را به هم پیوسته کرد و استفاده نمود. مطلبی که می‌تواند در زیباتر ساختن فضای معنوی نمازخانه به طراح کمک کند، استفاده از عنصر نور طبیعی می‌باشد .

بوفه و سالن غذاخوری :
قفسه های فروشگاه نباید بلند تر از 1/8متر و یا کوتاهتر از 0/3 متر از سطح زمین باشد .
مراکز سرویس دهی غذایی عمدتا به دو بخش، یکی جهت سرویس دهی به مسؤولان و دیگری جهت دانش آموزان تقسیم می‌شوند که هریک باید در محل مناسب خود قرار گیرند و یا اینکه می‌توانند در تلفیق با یکدیگر باشند. یک سالن غذا خوری و سلف سرویس می‌تواند برای آنان وجود داشته باشد، ‌بهتر است این سالن با فضای باز و سبز درارتباط بوده و از سمت دیگر نزدیک در خروجی قرا رگیرد تا دسترسی خدماتی (تهیه مواد غذایی) به آن به آسانی انجام گیرد.

سرویس بهداشتی :
دسترسی آسان به این فضا باید میسر باشد. معمولا سرویسهای بهداشتی کارمندان جدا از دانش آموزان بوده و در داخل ساختمان اصلی قرار می‌گیرد این سرویسها بهتر است نزدیک قسمت اداری باشد. محل سرویسهای بهداشتی دانش آموزان در ساختمانی جدا و در محوطه مدرسه با دسترسی نزدیک به ساختمان اصلی منظور گردد در هر صورت تهویه طبیعی یا مکانیابی این بخش باید مورد توجه قرار گیرد. در مدارس پسرانه سرویسهای بهداشتی به ازای هر 40 نفر دانش آموز پسر و در مدارس دخترانه به ازای هر 25 نفر دانش آموز دختر باید یک چشمه توالت پیش بینی گردد. ضمنا به طور معمول به ازای هر چشمه توالت باید یک واحد دستشویی منظور گردد. فراموش نباید کرد که در زمان طراحی جهت توالت ها رو به قبله قرار نگیرد .

فضای سبز :
برای فضای سبز می‌توان سه نقش مهم قائل گشت:
- با تولید اکسیژن و افزایش رطوبت و کاهش گرمای تابش، هوا را لطیف کنیم و با تعیین نوع و محل گیاهان می‌توان تا میزان تهویه ی فضاهای داخلی را افزایش دهیم
- فضای سبز محیط را در مقابل وزش بادهای شدید منطقه، گرد و غبار و سرو صدا محافظت نماید.

- از نظر جلوگیری از خمیدگی نور و تامین محیط زیبا، دارای عملکرد روانی قابل توجهی می‌باشد. به طوری که میزان فضای سبز که در فضاهای آموزشی مورد نظر می‌باشد، بستگی مستقیم به اقلیم، موقعیت و عوامل محلی و منطقه‌‌ای دارد. (به ازای هر نفر ، 3 تا 5 متر مربع توصیه می‌شود. ) لازم به ذکر است که استاندارد بین المللی، 1 متر مربع به ازای هر نفر می‌باشد.




کلاس درس(استاندارد ها)
کلاس درس:

تجهیزات کلاس درس :

تخته سیاه
صندلی(دانشجویان)
صندلی و میزاستاد
اسلاید
ویدئوپروژکتور

شرح
پشت تا پشت
(cm)
محور تا محور
(cm)
سطح
(m*m)
صندلی ثابت و میزچه متحرک
104
58
0.60
صندلی تئاتری (تاشو) و میزچه لولایی
104
56
0.58
صندلی تئاتری (نئاتر) وپیشخوان لولایی
91
56
0.51
پیشخوان یکپارجه ثابت و صندلی گردان
109
66
0.72
پیشخوان یکپارچه ثابت و صندلی آزاد
109
58
0.63
میز دو نفری و صندلی گردان محوری (با راهرو طولی)
91(86)
61
0.73
میز متصل با پشتی ردیف جلو و صندلی تاشو
86
53
0.45
صندلی ثابت و میزچه لولایی
99
61
0.60
پیشخوان یکپارچه و صندلی کشویی گردان
114
66
0.75
استانداردها و توصیه ها و ضوابط:

استانداردهای توصیه شده برای کلاس درس:
محل قرار گیری
طبقه همکف(حداکثر تا طبقه دوم)
بار زنده (kg/m*m)
400
نسبت ابعاد
1:1.4
ارتفاع (تابعی از نور و ... )(m)
3
حجم فضا بر نفر(متر مکعب)
2.5
مقاومت در برابر عبور صوت(db)
دیوار

45-35
کف و سقف

45
فاصله شنونده تا تخته (m)
حداقل
3
حداکثر
25(6 برابرطول پرده)
زاویه دید نسبت به تخته
≥ (3/1)tan

محل
ترجیح دارد که کلاس های درس درطبقه همکف وحداکثر تا طبقه دوم قرار گیرد,به دلایل:
1.عدم استفاده از آسانسور برای حجم بالای استفاده کنندگان( در مدت کولاهتر از min10)
2.برای کلاس ها با ظرفیت زیاد,شیبدار نمودن و یا سکو بندی کف الزامی است که سهولت اجرای آن در طبقه همکف بر این ایجاب می افزاید.

بار:
استاندارد لازم در ایران 400 کیلوگرم بر متر مربع در نظر گرفته می شود.

نور:
1.حداکثر فاصله محل کار از پنجره از دو برابر ارتفاع پنجره بیشتر نباشد.
2.برای کلاس های مجهز به وسائل سمعی و بصری امکانات تاریک کردن فضا پیش بینی شود.
3.فضاهای داری امکانات سمعی و بصری ,چنانچه گنجایش تا حدود 150 نفرباشد.استفاده از نور طبیعی مقدور و قابل قبول است.
5.برای گنجایش های بیشتر از 150 نفر باید از نور مصنوعی استفاده شود و تمهیداتی برای کنترل مقدار و شدت و ضعف آن اندیشیده شود.

نسبت ابعاد:
گرچه تناسب ابعاد یک فضا از ضابظه های مختلفی پیروی می کند ولی تناسباتی که مورد قبول استانداردهای مختلف برای حداکثر نسبت طول و عرض کتاس درست است,از3/1:1 تا 7/1:1 متغیر است .نسبتی که اکثرا با آن توافق دارند4/1:1 می باشد. a1.4
از نظر ارتفاع در بیشتر موارد 3 مترمتناسب است و نسبت حجم فضا بر نفر برای کلاس های کوچک 5/2 مترمکعب(حداقل)و برای کلاس های بزرگ 5/4 متر مکعب توصیه شده است که به طورکلی برای تامین نور طبیعی و مصنوعی,تهویه و طنین صدا اندازه مناسبی است.

صدا:
استاندارد مقاومت در مقابل عبور صدا برای دیوار های اتاق درس 45-35 db(دسی بل) و برای کف و سقف db 45 در نظر گرفته می شود.
می توان به منظور تامین یکنواختی فضا تمهیدات آکوستیکی در بدنه کلاس را مورد نظر قرار داد.
حداکثر فاصله بین سخنگو و شنونده وبدون استفاده از وسایل کمکی m 25 است.با این ترتیب که شنوندگان در داخل زاویه 140 درجه ای قرار می گیرند که راس آن محل استقرار سخنگو است.

شکل:
تقلیل فاصله استاد و دانشجو به حداقل ممکن می تواند مهمترین ضابطه برای طرح اتاق درس باشد چون باعث می شود که ارتباط بین دو نفر بهتر شود,به طوریکه:
1. احتیاج به صدای آرام تر و فشار فیزیکی کمتر
2.به وسائل سمعی بصری کمتر و کوچکتر و ارزانتری نیاز است.
- استانداردهای متداول جهانی برای عناصر موجود درکلاس درس,فواصل و اندازه هایی را که در ارتباط و تابعی از یکدیگر می باشند,به شرح زیر مشخص می نماید تا مد نظر طراح قرار گیرد:
§ میز و صندلی ها به صورت یکپارچه باشند.
§ فاصله از دیوار جلو تا پشت صندلی های ردیف اول m 3 باشد.

§ فاصله صندلی ها پشت تا پشت cm90 و با فاصله مرکز تا مرکز تا مرکزcm 60 .

§ تعداد صندلی ها در هر ردیف تابعی از زاویه مخروط دید است
§ عرض ردیف کمتر از 7 صندلی : عرض کل راهروهای داخل کلاسm 1.80 .
§ عرض ردیف بیش از 7 صندلی :عرض کل راهرو های داخل کلاس m 2.40.
§ اگر بیش از 50 صندلی در کلاس وجود داردباید درب دومی نیز وجود داشته باشد.
§ در مواردی که بیش از 7 صندلی در عرض و تعداد درب ها 2 می باشد,m 0.90 عرض اضافی در انتهای کلاس باید وجود داشته باشد و در غیر این صورت فاصله صندلی عقبی با دیوار بیش از m0.60 باشد.
§ کف کلاس بعد از ردیف هشتم باید شیب دار بوده و ارتفاع آن برای دید مناسب باشد.
§ میزان نور در کلاس ها باید با ابعاد و مساحت آن متناسب بوده و مصالح سقف و دیوارها و کف طوری انتخاب شود که از نظر انعکاس نور و یا صوت مشکلاتی پیش نیاید.
§ فاصله دورترین بیننده به طور معمول در صورت استفاده از تخته گچی یا پرده نمایش به اندازه 6 برابر طول پرده در نظر گرفته شود(فاصله اولین وآخرین ردیف از دیوار جلو تابعی از طول پرده است).
§ برای کلاس با ظرفیت بیش از 40 شاگرد سکویی به ارتفاع cm20 و عرضcm120 برای استفاده در نظر گرفته شود.
§ در صورت استقرار صندلی ها به صورتی که هر صندلی در خط میانی دو صندلی جلویی خود قرار گیرد می توان شیب کلاس را کمتر کرد.
§ زاویه دید نسبت به تخته سیاه, پرده اسلاید یا... نباید کمتر از زاویه ای با تانژانت 3/1 ,که تشخیص حروف و اشکال را مشکل می کند, باشد.
ظرفیت کلاس
90
108
126
153
تعداد ردیف
9
9
9
9
تعداد صندلی در هر ردیف
10
12
14
17
عرض صندلی(cm)
60
60
60
60
فاصله هر دو ردیف (cm)
82.5
82.5
82.5
82.5
زاویه افقی مخروط دید ( درجه)
40
45
50
55
زاویه عمودی دید ردیف جلو( درجه)
34
34
34
34
فاصله دیوار جلو از محور ردیف جلو(cm)
277.5
277.5
277.5
277.5
فاصله دیوار جلو از محور ردیف جلو و دیوارعقب با محور ردیف عقب
337.5
337.5
337.5
337.5
مورد بالا با در نظر گرفتن راهروی پشت (cm)
420
420
420
420
عرض کلاس (cm)
840
960
1080
1260
طول کلاس (cm)
1080
1080
1080
1080
سطح کلاس (m*m*m)
90.72
103
116.66
136
سطح درازائ هرنفر
1.00
0.95
0.92
0.89

سرویس ها ی ضمیمه کلاس:
این سرویس ها اتاق های تهیه و آماده کردن و نگهداری وسائل آزمایش مدل ها و... می باشد.که معمولا به صورت آزمایشگاه و یا کارگاه وانبار کوچک است. استانداردهای مختلف برای تعیین سطح این فضا با یکدیگر هم قول نیستند.
استاندارد سطح ارائه شده برای این فضا در ایالات متحده 0.18 -0.09 در انگلستان 0.28-0.21 و در جمهوری فدرال آلمان 0.3-0.2 متر مربع بر نفر توصیه گردیده است.