سیالات حفاری

معماری فرهنگ قوم لر حفاری وسیالات حفاری تمدن لرستان

 
بوم شناخت لرستان و خرم اباد
نویسنده : رضا سپهوند - ساعت ٤:۱۱ ‎ق.ظ روز ۱۳٩٠/۸/٢٩
 

 

از ویژگیهای طبیعی این خطه کوهستانی بودن آن است
آب و هوای متنوع در این منطقه باعث شده که در ردیف استان های خوش آب و هوا قرار گیردفصول چهار گانه سال در این منطقه هر کدام تبلور اعجاب انگیزی از شگفتی های طبیعت است .
جبال بر افراشته زاگرس که از شمال غرب ایران آغاز و به جنوب شرق ختم می شود محدود ه ای وسیع از سرزمین ایران را محصور می سازد .
دیوار کوهستانی زاکرس دروازه طبیعی تاریخ ایران و از گذر گاه های پند آموز تاریخ جهان بشمار می آید برفراز قلل برافرشته این جبال ، بقایا ، معابدی سترک دیده می شود که روز گارانی بس دراز مردمان هوشمند و هنر مند این سرزمین را به نیایش طلبیده است دیگر آثار حیرت آور معاری و مساکن برجای مانده از مردمان این دیار کرانه رودهای جاری و حریم گذرگاه های کوهستانی را آزین بسته اند جای جای این سرزمین انباشتی از لایه های معماری است که سر به دامن کو هستانهای خاموش گذارده و آرام خفته اند . این دفاتر نا گشوده در هیات غارهای مسکون و مورد استفاده محوطه های گسترده تپه های بر آمده پلها و دیگر آثار شگفت آور معماری دیدگاهی است که گوش به پژواک باد در گسل های هولناک سپرده و نسلها را یکی پس از دیگری به باز خوانی راز های درونی خود فرا می خواند
ب- خرم آباد : خرم آباد که نام هایی چون خاید الو و شاپور خواست داشته از جمله شهر های مهم امپراتوری ایلام و دوره ساسانی بوده و یا آنکه بارها در طول تاریخ ویران شده اما به دلیل موقعیت دفاعی آن در پناه کوه ها ، چشمه ها ، گوارا و خاک حاصلخیز و طبیعت زیبا یش همواره در دوره های مختلف مورد توجه انسانها قرارگرفته است.




این شهر به دلیل تاریخ غنی و پر ماجرا و موقعیت خاص استراتژیک خود همیشه شاهد جلوه هایی است که تا ابدیت تاریخ ، تلا لوی خود را تکرار خواهد کرد .
تاریخ خوم آباد را می توان از زبان آثار مفرغی و بناهای استوار با ستانی اش که عمری چندین هزار ساله دارند و کهن ترین نشان در غارهای اطراف شهر ، عمر پنچاه هزار ساله این سکونت گاه امن و آباد را باز گو می کنند .

خرم آباد یا شهرآباد محصور در کوه های زاکرس و خفته ی بستر چشمه هایی جوشان است شهری با طبیعتی مر کب از کوه و آب و درخت ، با هوایی معتدل و نم نم همیشگی باران ، که از شرق به غرب در پهنای دره ای کشیده شده است.دره ای قیفی شکل به طول 15 و عرض 12 کیلو متر که در میان کو ه های زاکرس قرار گرفته و از چهار سو آن را چون دیوار هایی بلند محصور کرده اند.
تعامل انسان ها با یکدیگر است که زمینه آفرینش فرهنگ را فراهم می کند ، انسان های پراکنده بر کره خاکی نماینده فرهنگ های گوناگونند و تماس رودر وری این نمایندگان ارتباط متعامل فرهنگ هاست . مطالعه و بررسی فرهنگ ها موجب شناخت توانمندیهای آنان می شود یکی از عواملی که دستیابی به چنین شناختی را ممکن می سازد ، سیر و سیاحت است سیر وسیاحت انسان را با اقلیمهای مختلف ، آدم های متفاوت وبه تبع آن با فرهنگ های متنوع آشنا می کند .
آثار باز مانده از سیر تاریخی و فرهنگی هر قوم ثروت و دارایی آن قوم محسوب می شود که خود گویای تلاش های علمی ، فرهنگی و هنری نسلهای مختلف در قرون و اعصارگذشته است این آثار گاه به صورت آثار کتبی، کتابی ، کتیبه ای و گاه ابزار آلات معیشتی و گاه زینت آلات و ابزار جنگی و دفاعی و یا انبیه تاریخی به ما می گوید که این قوم چگونه زیسته و پگونه توانسته اند در گذرسهمناک تاریخ ، هستی خود را حفظ نموده است و فرهنگ شان را به نسلهای بعد از خود منتقل نماید و میراثی به یادگار گذارد که در حال حاضر بخشی از آثار مادی آن مایه مباهات موزه های داخلی و خارجی است .
از دیگر عناصر طبیعی این شهر می توان به کوه هایی اشاره کرد که دست در دست هم گذاشته و خرم آباد رادر آغوش خود گرفته اند و منظری بدیع در سراسر افق شهر ایجاد کرده اند .



همان گونه که گفته شد ، خرم آباد از محدود شهر هایی است که قابلیتهایی طبیعی و تاریخی بسیاری دارد و با اندکی توجه می توان از سرمایه های بی شمار آن برای ایجاد قطبی مهم در گردشگری ایران استفاده کرد می توان از عناصر طبیعی شهر چون پستی و بلندی ، رود خانه ها چشمه ها و سرابها ، آبشارها و پو شش گیاهی آن در بالا بردن کیفیت بصری شهر و هویت بخشی به آن سود جست .

محدوده جغرافیایی
الف : لرستان : استان لرستان در غرب کشور و بین 32 درجه و 37 دقیقه تا 34 درجه و 22 دقیقه عرض شمالی و 46 درجه و 51 دقیقه تا 50 درجه و 30 دقیقه طولی شرقی قرار داشته و با مساحتی بر 28064 کیلو متر مربع رشته کوه های زاکرس را در بر گرفته و با طبیعتی زیبا سر سبز و طراوت را به همگان هدیه می دهد.
سرزمین لرستان از جنوب به استان گرم و سوزان خوززستان ، از شمال به استان سرد همدان از شرق به استان مرکزی ، لز شرق به استان اصفهان و از غرب و جنوب غربی به استان های کرمانشاه و ابلام منتهی می گردد .
که حدود 7/1 درصد از مساحت کل کشور را به خود اختصاص داده است در بین شهرستانهای استان ، خرم آباد با 6233 کیلو متر مربع بیشترین و ازنا با 1212 کیلومتر مربع کمترین مساحت رادارا می باشد.
ب- خرم آباد :
موقعیت جغرافیایی : شهر خرم آباد به عنوان مرکز استان لرستان و نیز شهر خرم آباد دارای موقعیت 20 و 48 الی 27 و 33 الی 33 و 33 عرض شمالی و در ارتفاع 1171 متری قراردارد . این شهر از شمال به شهرستان نور آباد ، از جنوب به شهرستان پلدختر ، از غرب به شهرستان کوهدشت و از شرق به شهرستان بروجرد متصل می شود .
خرم آباد از طرف شمال به تپه کیو با ارتفاع 1290متر ، از طرف شمال شرقی به دامنه های کوه کمر سیاه (مخمل کوه ) به ارتفاع 1802 متر ، از طرف جنوب شرقی به کوههای شیر کشان به ارتفاع 1765 متر و پشته حسین آباد و کوه پشته به ارتفاع1550 متر محدود است.


همچنین از طرف غرب به شاخه هایی از سفید کوه که تا حاشیه شهر بیش آمده و شهر را محدود کرده است . شکل گیری کالبد شهر خرم آباد متاثر و تابع طبیعت ان است هر کجاه دره اندکی باز شده و شیب های کناری ملایمتر گشته و اجازه زیست به انسان داده ،شهر بدان سوی گسترش یافته و هر جا دره تنگ شده ، شهر باریک و کشیده وضع قرارگرفتن کوه ها و دره ها به شهر موقعیت اقلیمی خاص بخشیده و موجب جریان دائمی رودهای خرم آباد و کرگانه گردیده است .
خصوصیات اقلیمی
الف – لرستان :شرایط اقلیمی استان با توجه به اقلیم ها و مرز آنها بع گونه ای است که مرز اقلیمها و تعویض یک اقلیم به اقلیم دیگر تقریبا" ثابت بوده و به طور کلی از نواحی غرب و جنوب غرب به طرف شمال و شرق نوع اقلیم ، مربوط تر و سردتر می شود .نواحی شمالی و شرق استان دارای ارتفاع بیشتری بوده و به علت سرمای زیاد ، مقدار زیادی از بارش به شکل برف می باشد.
متوسط دمای سالانه استان 9/14 درجه سانتی گراد بوده ودوره آن کمتر از 4/9 - درجه سانتی گراد تا 3/40 + درحه سانتی گراددرنوسان است 0 به طور کلی لرستان منطقه ای نیمه خشک مایل به نیمه مرطوب با تابستان های گرم و خشک است و درسال دارای حدود 5 ماه خشک می باشد . از نظر بارندگی دارای تنوع زیادی بئده و میزان
بارندگی آن از حداقل 6/361 میلیمتر در جنوب استان (پل دختر ) تا حدود 1300 میلیمتر در ارتفاعات ،نوسان دارد .
متوسط بارندگی استان 7/418 میلیمتر و میزان رطوبت نسبی آن نوسانات چشمگیری دارد کمترین میزان رطوبت نسبی سالانه 5/36 درصد در الیگودرز و بیشترین میزان آن 55 درصد در کوهدشت اندازه گیری شده است .
ب- خرم آباد: شهرخرم آبادبا داشتن مناطق وسیع کوهستانی و کوه های مرتفع و همجنین قرارگرفتن در مسیر دو جبهه هوای باران زای مدیترانه ای از غرب و جبهه هایی که از اقیانوس هند از جنوب می وزد ، رطوبت زیادی خذب می کند و ار نظر اقلیمی دارای سه نوع آب و هوای مدیترانه ای (معتدل) آب و هوای سرد کوهستانی و آب وهوای نیمه صحرایی گرم است .
ولی به علت دره ای شکل بودن دو شهر خرم آباد اغلب ماه های سال آب و هوای مدیترانه ای و معتدل برشهر حاکم است و با د موافق آن را تقویت می کند .



خرم آباد به دلیل قرار گیری بین منطقه سرد سیر شمالی و گرم سیر جنوب دارای زمستان های ملایم و تابستان گرم می باشد در حال حاضر دوره یخبندان کوتاه و حدود ا" یک ماه در سال است که در گذشته طول این دوره به سه ماه در سال هم می رسیده است .
برخورداری از آب و هوای معتدل تا نیمه معتدل سبب افزایش تنوع گونه های گیاهی گردیده است .
عوامل جغرافیایی محدود کننده خرم آباد
شهر خرم آباد دارای توپو گرافی متنوعی است و در سطح شهر پستی و بلندی ونیز عوامل جغرافیایی متعددی قابل مشاهده است .
از جمله موانع همه توسعه فیزیکی در این شهر وجود ارتفاعات سنگی ونیزتپه های موجود در اطراف آن است . در محدوده شرقی این شهر و به موازات خیابان شریعتی ارتفاعات ارتفاعات صخره ای موجود است که دارای شیب تندی نیز می باشد . در بخش جنوب شرقی شهر نیز در محدوده محلات کوی فلسطین و قاضی آباد توپوگرافی خشن و صخرهای محدود کننده این بخش از شهر است.
در بخشهای شرقی شهر جاده خرم آباد –بروجرد مسیرخروجی شهر خرم آباد به طرف تهران است که در این بخش ها از شدت ارتفاعات کاسته شده و اراضی تپه ماهوری آن رادر برگرقته است دربخش شمال شرقی ، اراضی موسوم به آماده سازی 107 و 110 هکتاری که بخش اعظمی از جمعیت شهر رادر خود جاداده اند به ارتفاعات سنگی محدود می گردد .ودارای مانع طبیعی برای توسعه فیزیکی هستند . بخش شمالی شهر نیز با موانع ارتفاعات روبه رو بوده ودر بخش رارضی کشاورزی روستاهای واقع در محدوده ی شمالی شهر پراکنده اند .
در بخش غربی جاده مذکور نیز پراکندگی اراضی کشاورزی به چشم می خورد . که در نهایت به مانع ارتفاعات برخورد می کند در داخل محدوده قانونی شهر و در بخش های غربی آن ارتفاعات مهم ترین عامل محدود کننده توسعه فیزیکی محسوب می گردد . ودر اطراف آن باغات گسترده اند .در نهایت خرم آباد از اطراف به وسیله عوامل طبیعی و مصنوع دارای محدودیت جدی توسعه و در داخل محدوده قانونی نیز رود خانه خرم آباد و رودخانه های رباط و کر گانه و دریاجه کیو و لزوم رعایت حریم آنها وجود قلعه فلک الافلاک در تعیین جهت گسترش آن از قبل تا کنون تاثیر بسزایی داشته اند .



واحد هیدرولوژیک خرم آباد :
واحد هیدرولوزیک خرم آباد در شمال ، جنوب شرقی شهر خرم آباد قرار گرفته است و رودخانه های کاکا شرف و خرم آباد به ترتیب بخش های شرقی- جنوب شرقی – شمالی – شمال غربی دشت را زهکشی نموده و پس از تلاقی با یکدیگر در جنوب شهر خرم آباد در راستای شرقی به غرب از واحد خارج می گردد .
این واحد به وسعت 143600 هکتار درزیر حوزه کشکان ودر شهرستان خرم آباد در موقعیت جغرافیلیی 48 .6 تا48. 45 طول شرقی 33.43 عرض شمالی قرار گرفته ارتفاعات کمر سیاه از شمال ، سفید کوه از غرب ، تاف و خارزار از جنوب واز گنه و بلومان و دلیمه از شرق و شمال شرقی این واحد را احاطه کرده اند .. واحدهای هیدرولوژیک چغلوندی در شمال سراب دوره ودر غرب و گیلانه در شرق دارای مرز مشترک با این واحد می باشد . در این واحد سه رود خانه اصلی وجود دارد که عبارتند از رودخانه خرم آباد ، رودخانه آبستان و رودخانه کاکاشرف .

مسائل هوا شناسی :
عوامل هواشناسی اصلی موثر بر اقلیم یک منطقه عبارتند از: درجه حرارت ، بارش ، رطوبت ،باد ، ساعات آفتابی.
بررسی وضعیت دما :
میزان دما و درجه حرارت از مهمترین عناصر تشکیل دهنده اقلیم هر منطقه است که تحت تاثیر عناصر و عوامل گوناگون به ویزه ارتفاع و وضعیت توپوگرافی ، عرض جغرافیایی و میزان تابش خورشید قرار دارد .
میانگین دمای روزانه در شهر خرم آباد معادل 5/16 درجه سانتی گراد بوده که بیشترین دمای میانگین روزانه در ماه تیر و معادل 8/28 درجه سانتی گراد و کمترین دمای میانگین روزانه نیز در ماه دی و معادل 4 درجه سانتی گراد بوده است .
همجنین متوسط دمای حد اکثر سالانه معادل 7/24 درجه سانتی گراد و متوسط دمای حداقل سالانه معادل 3/8 درجه سانتی گراد گزارش گردیده است . حداکثر دمای مطلق نیز3/42 درجه سانتی گراد (در تیر ماه ) و حداقل دمای مطلق نیز 7- درجه سانتی گراد (در دی ماه ) بوده است .


همچنین بنا به تعریف روز های یخبندان روزهایی است که در آن حداقل درجه حرارت هوا به ضفر درجه سانتی گراد یا پایین تر برسد 0 که با توجه به گزارش هواشناسی در شهر خرم آباد روز های همراه با یخبندان معادل 59 روز است که بیشترین روزهای یخبندان نیز متعلق به ماه دی با 19 روز است .
جدولهای صفحات 50 و 51 طرح جامع شهر خرم آباد .

ریزش های جوی :
در منطقه غرب از جمله لرستان به طور کلی با توجه به دارابودن عرض جغرافیایی نسبتا" بالا خصوصیات کلان مقیاس مناطق معتدل حکم فرماست 0 متوسط بارندگی سالانه در این شهر معادل 4/521 میلی متر می باشد .
بنابراین در تحلیل رژیم بارندگی این شهر می نوان نتیجه گرفت که:
رژیم بارندگی منطقه مدیترانه هی است و فصل خشک متمرکز برفصل تایستان است .
توزیع بارندگی سالانه درفصول مختلف سال منطبق بر ورودسیستم های باران زا به منطقه است و قسمت اعظم بارندگی این منطقه نیز ناشی از جریان های مرطوبی است که درمدت بیش از نیمی ازسال به همراه مراکز کم فشار به طور مستقیم از سمت غرب و پس از عبور از دریای مدیترانه وغنی شدن از بخار آب موجود بر روی این دریا وارد این منطقه می گردد .
طرح جامع خرم آباد ( بعد تکنیک ) :
نقشه صحفه 54 ، جدول 6و 7 صفحه 55 ، نقشه شماره 10 صفحه 56 و نقشه شماره 11 صفحه 57 0





رطوبت نسبی :
رطوبت نسبی یکی دیگر از پارامتر های اقلیمی است 0 که در ارتباط مستقیم با درجه حرارت و بارش قرار دارد . متوسط رطوبت نسبی سالانه در این شهر 4/50 درصد بوده که بیشترین میزان رطوبت نسبی مطلق به ماه های دی و بهمن (بیش از 70 درصد ) و کمترین میزان رطوبت نسبی به ماه های تیر و مرداد (کمتر از 30 درصد ) مربوط می گردد
طرح جامع شهر خرم آباد (بعد تکنیک ) : جدول شماره 8 و 12 صحفه 60 و 61 0.
ساعات آفتابی :
کل ساعات آفتابی متوسط سالیانه این شهر معادل 9/2904 ساعت گزارش گردیده است که کمترین ساعات آفتابی منطبق بر ماه خرداد با 351 ساعت و کمترین ساعات آفتابی ماهانه نیز منطبق برماه آذر با 155 ساعت است .
از طرف دیگر متوسط حداقل ساعات آفتابی در این شهر 2469 ساعت و حداکثر متوسط ساعت آفتابی نیز 3044 ساعت است . بنابراین حداقل مدت تابش آفتاب همزمان با اوج فعالیتهای سیستم های باران زا و افزایش ابر در منطقه است .

باد و جریان هوایی :
باد درنتیجه اختلاف فشار هوا بین دو ناحیه مجاور ایجاد می گردد که ممکن است به علت تغییرات دما و یا ورود سیستم های گرم و سرد به منطقه باشد .
متوسط سرعت سالیانه باد در این شهر 32/1 متر در ثانیه بوده که حداکثر متوسط سرعت متعلق به ماه اردیبهشت (55/1 متر برثانیه ) و حداقل متوسط سرعت باد نیز متعلق به آذر (86/0 متر بر ثانیه )گزارش گردیده است .
متوسط حداکثر سالانه 78/1 و متوسط حداقل سالانه معادل 83/0متر برثانیه است
متوسط سالانه تعداد وزش باد آرام در این شهر معادل 1891 یوده که بیشترین تعداد آن متعلق به آذر ماه است.


متوسط سالانه وزش باد در این شهر 16/ 2596 بوده که مشتعمل بر بادهای وزیده شده در جهات هشت گانه است .
بیشترین بادهای وزیده شده در این شهر دارای جهت جنوب غربی بوده وباد با جهت غرب نیز دارای رقمی نزدیک به جهت جنوب غرب است .
باد آرام دارای سرعتی کمتر از 55/0 متر برثانیه است .
بیشترین باد های وزیده شده در این شهر در رده سرعت 4 الی 6 متر در ثانیه است که تحت عنوان باد ملایم است .
طرح جامعه خرم آباد (بعد تکنیک ) جدول و شکل های صفحه 66 و 74 .

زمین شناسی خرم آباد :
وضعیت گسل ها و زلزله خیزی خرم آباد :
شهر خرم آباد در مجاورت نواحی با تخریب گسترده در اثر وقوع زلزله قرار گرفته است 0 نقشه پهنه بندی زلزله ها از قرن چهارم قبل از میلاد تا سال 1900 نشان می دهد که خرم آباد در منطقه ای با شدت کمتر از 5 در مقیاس واقع گردیده است براساس نقشه های پهنه بندی شدت زلزله از سال 1977 – 1900 این شهر در منطقه زلزله هایی با شدت 7 در مقیاس واقع شده است ، ئلی در مجاورت بلافصل آن ، مناطقی با شدت های بالا ی زلزله قرار گرفته اند .
براساس اطلاعات موجود از قرن چهارم قبل از میلاد تا سال 1977 خرم آباد در ناحیه هی با شدت 6 در مقیاس مرکالی واقع گردیده است .
نقشه های پهنه بندی ریسک زلزله ای ایران نشان می دهد که خرم آباد در ناحیه تخریب متوسط با شدت 7 در مقیاس مر کالی واقع گردیده است .
براساس مطالعات انجام شده جهت برآورد مقدماتی خطر زمین لرزه برای شهر های استان لرستان مهم ترین سر چشمه خطی لرزه زا نسبت به شهر خرم آباد گسل بلومان می باشد 0که در فاصله 57 کیلو متری خرم آباد واقع شده است 0طول گسیختگی این گسل 21 کیلومتر می باشد و بزرگی زلزله مختص به آن 4/6 ریشتر و شدت پیشینه آن 7 در مقیاس مر کالی می باشد . بر این اساس پیشینه شتاب افقی نیز 27% در نظر گرفته شده است .
به طور کلی در پهنه های پیرامون روند ساختاری در این استان احتمال رویداد زلزله های مخرب وجود دارد ، به طور کلی نبود رومرکز دستگاهی یا مدلرزه های زمین لرزه


در هر یک از بخشهای این ناحیه را نمی توان به عنوان عدم لرزه خیزی آن پهنه تلقی نمود .
با توجه به پیشینه لرزه خیزی و زمین لغزش های مخرب درنواحی پیرامون شهر خرم آباد و همچنین مجاورت با گسل لرزه خیز بلومان ، توصیه می شود تا در طراحی سازه هایی با پارامترهای مربوط به مناطق با خطر زلزله استفاده شود و در محاسبات ضرایب بالای y منظور گردد . علاوه براین با توجه به استعداد لرزه خیزی منطقه فضاهای موردنیاز در سطح گسترده شوند و از ساخت و سازهای مرتفع و چند طبقه خود داری گردد .

روند توسعه کالبدی شهر :
در شهر خرم آباد به دلیل وضعیت ویژه ساختگاه طبیعی شهر و محدودیت توسعه کالبدی شهر در جهات شرق و غرب ، توسعه اصلی کالبدی به سمت اراضی جنوبی ، در امتداد جاده اندیمشک و اراضی شمالی ، درامتداد جاده الشتر بوده است .
در روند توسعه کالبدی شهر ، عوامل زیر نقش تعیین کننده داشته است .
توسعه کالبدی شهردر دو جهت شمال و جنوب ف از امتداد رود خانه پیروی نموده است . وابستگی توسعه به رودخانه در شرایط کنونی بیشتر جنبه ذهنی داشته و به نوعی با زمانده ارزش گذاری ساکنین قدیمی شهر برروی اراضی ساحل رودخانه به شمار می آید . هر چند که هنوز هم اراضی مرغوب کشاورزی در حاشیه و ساحل رودخانه قرار داشته و هر چه به سمت شرق و عرب شهر پیش می رویم ،به دلیل وجود عوارض طبیعی ، سنگلاخی شدن اراضی ف کاهش ضخامت خاک و . از مطلوبیت اراضی کاسته می شود .
توسعه شهری در مراحل نخست اراضی مسطح ساحلی را برای ساخت وساز انتخاب نموده ودر انتخاب اراضی کوهپایه هی در شرق و غرب شهر عامل اجبار و نا گزیری نقش مهمی دارد .
توسعه کالبدی شهر ، به ویژه در دوره های اخیر ، از امتداد جاده در شمال و جنوب پیروی نمودهاست . تبدیل جاده های برون شهری ، پس از توسعه کالبدی شهر به شبکه های شریانی و تسیهل دسترسی سواره ف در افزایش ارزش زمین های تجاری و اداری و نیز افزایش ارزش زمین های مسکونی به دلیل دسترسی سریع به شبکه اصلی و


خدمات مستقر در حاشیه شبکه ، نقش مهمی داشته اند .
روند توسعه شهری خرم آباد در دو دهه اخیر به طور عمده از مهاجرت گسترده روستاییان به شهر ناشی شده است 0 لذا روستاییان مهاجر نیز در مکان گزینی مسکن ، معمولا گرایش به آن بخش از شهر دارند که در مسر شبکه ارتباطی با روستا ها یشان باشد . به عنوان مثال عمده ساکنین بافت های نوساز شمال شهر خرم آباد را ساکنین روستا های شمالی شهر و در مقابل بخش عمده ساکنین بافت های جدید شهری در جنوبشهری را مهاجران روستایی مناطق جنوبی تشکیل می دهند که روستاها یشان در محور اندیمشک قرار دارند .
عامل مهم دیگر در توسعه کالبدی شهر ، وجود روستاهای حومه ای با اراضی مسطح که برای ساخت و ساز شهری مناسب اند می باشد در دو دهه اخیر بسیاری از روستاهای حومه شهری خرم آباد نظیر ماسور و پاپی خالدار با توسعه شهر به روستا به شهر تبدیل شده و سپس به بافت شهر پیوند خورده اند .
در این روستاها عامل مهمی در تعیین ارزش زمین و ساختمان در بافت های جدید شهری خرم آباد می باشند .

خصوصیات جمعیتی خرم آباد :
وضع جمعیت در کذشته و حال :
شهر خرم آباد مرکز استان لرستان ، مرکز شهرستان خرم آباد و مرکز بخش مرکزی این شهرستان است که به جهت استقرار در مسیر راههای ارتباطی استانهای همجوار لرستان از قدیم الایام برای اسکان عشایر و طوایف مختلف ایلات این منطقه مورد استفاده بوده ودر سالهای بعد که اسکان عشایر فراوانی بیشتری یافته است ، مرکزیت این شهر بیشتر مورد توجه قرار گرفته و سکونت عشایر و یک جانشینی آنان ، شمار جمعیت شهر خرم آباد را با ازدیاد فراوان روبرو ساخته است
در نخستین سرشماری عمومی ایران که در آبانماه 1335 انجام گرفت شمار جمعیت شهر خرم آباد 38676 نفر گزارش شده است تا سرشماری بعدی درسال 1345 جمعیت این شهر به 59578 نفر گزارش گردید که نشان می دهد طی دوره مذکور سالانه 3/4 درصد برسکنه این شهر افزوده شده است این میزان بالاتر از رشد طبیعی جمعیت بوده و نشانه وجود پدیده مهاجرپذیری شهر خرم آباد در سالهای مذکور است


درسرشماری عمومی سال 1355 شمار جمعیت خرم اباد معادل 104912 نفر گزارش شده است که رشدی برابر 66/5 درصد می باشد باید گفت در دوره سالهای 55-1345 بر شمار مهاجرت به این شهر افزوده شده است . اغلب این مهاجران را اعضای خانوارهای عشایری تشکیل می دهند که کوچ ایلاتی را ترک گفته و در شهر خرم آباد اقامت یافته اند .
در سرشماری عمومی 1365 که در زمان سعله ور آتش جنگ تحمیلی انجام شد، تعداد جمعیت ساکن در شهر خرم آباد معادل 208592 نفر گزارش گردیده که نشانه رشد سالانه به میزان 87/6 درصد می باشد باید اشاره شود بیشتر از نیمی از این افزایش مربوط به مهاجرانی است که در طول سالهای جنگ تحمیلی به شهر خرم آباد مهاجرت کرده اند
پس از پایان جنگ در سال 1367 ، برای اطلاع از جمعیت کشور در سال 1370 سراسر کشور مورد آمارگیری قرار گرفت 0 نتایج آمار گیری مذکورشمار سکنه شهر خرم آباد رابرابر 249666 نفر و رشد سالانه آن را برابر 56/3 درصد نشان می دهد که نمایانگر کاهش میزان رشد سالهای قبل می باشد زیرا برخی از مهاجران جنگ باز گشت کرده و به مراکز و زیستگا ههای قبلی مراجعت کرده بودند
در حال حاضر آخرین سر شماری عمومی کشور مربوط به آبانماه سال 1375 می باشد که در آن شمار جمعیت شهر خرم آباد برابر 2072815 نفر گزارش گردیده است رشد سالانه جمعیت این شهر در طول سالهای 75-1370 بر مبنای داده های مذکور معادل 81/1 درصد است که نشان می دهد میزانهای رشد بالا و بی رویه گذشته تعدیل شده و به حد رشد طبیعی جمعیت درسالهای اخیر رسیده است نتایج مقدماتی سر شماری کار گاهی سال 1381 نیز که توسط سازمان مدیریت و برنامه ریزی اعلام شد همین تحولات را تایید می کند
جدول شماره (13 ) روند تحولات جمعیت و رشدهای سالانه آن رادر شهر خرم آباد درطول جهل سال گذشته که سرشماریهای عمومی دراین شهر انجام طریق مرکز آمار ایران گزارش شده است نشان می دهد: یادآور می شود نتایج مقدماتی سرشماری کارگاهی 1381 توسط سازمان مدیریت و برنامه ریزی استان لرستان گزارش شده است




جدول 13- تحولات جمعیت و خانوار در شهر خرم آباد



3- ساختار سنی و جنسی جمعیت :
ساختار سنی جمعیت به کمک هرم سنی جمعیت شناسایی و تحلیل می شود هرم سنی جمعیت لرز تصویر سازی گروههای سنی 5 ساله مردان و زنان که بصورت مستطیل های رویهم قرار گرفته ایجاد می گردد مجسم می گردد و چون معمولا به شکل هرم یا مثلث است با عنوان هرم سنی نامیده می شود
جدول شماره (15 ) ساختار سنی و جنسی جمعیت شهر خرم آباد رابر مبنای گزارش سر شماری عمو می1365نشان می دهد سهم گروه سنی کمتر از پنج ساله معادل 4/20 درصداز کل جمعیت شهر را تشکیل می داده است در این نسبت فراوانی سهم کودکان را که نتیجه باروری فراوان و موالید زیاد در اطراف سال 1365 است آشکار می سازد
جدول شماره (16 ) ساختار سنی و جنسی جمعیت شهر خرم آباد را در سال 1375 بر مبنای گزارش سر شماری سال مذکور نمایان می سازد مشاهده می شود سهم جمعیت کمتر از پنج ساله کاهش فراوان یافته و به 9/9 درصد رسیده است در حقیقت طی 10 سال فاصله سالهای مذکور کاستی فراوان در میزانهای موالید و باروری زنان حاصل شده است که آثار آن در ساختار هرم سنی جمعیت شهر خرم آباد نمایان است
این پدیده درسراسر کشور مشاهده می شود و علت اصلی آن ، سیاستهای جمعیتی برنامهای توسعه و اجرای برنامه های تنظیم خانواده به ویژه در مناطق شهری کشور در سالهای بعد از پایان جنگ می باشد
افزایش میزان با سوادی و گسترش آگاهی های عمومی نزد خانوارها از یک سو و گرانی و افزایش هزینه های زندگی نیز از سوی دیگر در پدیده کاهش موالید موثر بوده است بطوری که در سراسر کشور تعداد موالید سالیانه طی یک دوره دهساله به نصف کاهش یافته است
برای نمایش بهتر این پدیده هرم سنی جمعیت شهر خرم آباد در تصویر شماره (21 ) برای سالهای 1365 و 1375 ارایه می شود که به خوبی نشان می دهد در سال 1365 پایه های هرم سنی 0-4 ساله اختصاص داشته است پهن و کشیده یوده و زیادی متولدین سالهای 65- 1360 را نمایان می سازد ولی در هرم سنی جمعیت سال 1375 پایه های هرم سنی جمع و کوچک شده و شکل هرم را دگرگون ساخته است