سیالات حفاری

معماری فرهنگ قوم لر حفاری وسیالات حفاری تمدن لرستان

 
مهمترین بناهای هخامنشیان
نویسنده : رضا سپهوند - ساعت ٦:۱٥ ‎ق.ظ روز ۱۳٩٢/٧/٢٤
 

پا سارگاد

مجموع ساختمانهای پاسارگاردیعنی اقامتگاه کوروش بزرگ در یک محوطه ای به طول5\2کیلومتر بر پا گردید ه است که در 43 کیلومتری تخت جمشید قرار دارد پاسارگاد جا یگاه پادشاهان هخامنشی به دستور کوروش دوم در سالهای 559تا550پیش از میلاد ساخته شده است و پایتخت اولین و دومین شاهان هخامنشی کوروش دوم وپسرش کمبوجیه بوده است در پاسار گاد ساختمان کاخهای اصلی که با سنگهای تراشیده و نقوش بر جسته ساخته شده اند از زمانی شروع می شود که کوروش بزرگ سرزمین های ماد و پارس را به تصرف درآورده است در پاسارگاد دژ دفاعی مستحکمی بنا گردیده بود که به این دژ منطقه پهناور را در بر می گرفت که در حدود 200متر درازا و بیش از 130متر پهنا داشت.دروازه ا صلی کاخهای کوروش در گوشه شرقی حصار پاسارگاد قرار داشته و عبارت بوده است از یک تالار که دو ردیف از چهار ردیف ستون زیر سقف آن پایدار مانده است در طرفین دروازه های اصلی که در قسمت کم عرض حصار باز می شدند گاوهای عظیم بالدار قرار داشتند از دروازه های کم عرض تر که روی دیوارهای طویل قرار گرفته بودند فقط یک پایه سنگی باقی مانده و روی این پایه نقش بر جسته ای وجود دارد که فرشته بالدار را نشان می دهد که چهار بال دارد و لباس او از نوع لباس ایلامی بوده و تاج خاصی بر سر دارد که شبیه به تاج رب النوع (( هوروس)) در مصر است البته بالای سراین این فرشته کتیبه ای و جود داشته ولی بر اثر مرور زمان از بین رفته است در کتیبه فوق چنین آمده است : من هستم کوروش، شاه هخامنشی.

آرامگاه کوروش

 وقتی از جاده به خرابه های پاسارگاد نزدیک می شویم اولین اثر مهمی که از شهر و پایتخت قدیم پادشاهان هخامنشی جلب توجه می کند آرامگاه کوروش است این آرامگاه در مغرب دهکده مادر سلیمان واقع است که سقف آن به صورت شیروانی یا بام دو پشته ای به وسیله سنگهای تراشیده شده چهار گوش پوشیده شده است.این مقبره اطاق کوچکی است که بر قاعده اش شش طبقه سنگی قرار دارد و هر طبقه از طبقه زیرین کوچکتر ساخته شده است به طوری که پله ها با اندازه های مختلف این قبر را در بر گرفته اند مساحت کل بنا 156متر مربع (12×13متر) می باشد.

محوطه مقدس

در ضلع شمال غربی دشت پاسارگاد محوطه ای به شکل مستطیل جلب نظر می نماید که به محوطه مقدس معروف است در این جا یک بلندی کوچک پله دار بر یک جفت آتشدان یا خدنج سنگی که در یکصد و سی متری شرق آن واقع شدهاند مشرف است آتشدانها ی مذکور هر کدام از یک تخته سنگ بزرگ و سفید و چند تخته سنگ کوچک درست شده قاعده آتشدان شمالی 80\2 متر و بلندی آن 210سانتیمتر است اولی پلکانی مشتمل بر 9 پله سنگی بوده ولی دومی چنان که بررسی ها نشان داده است مرکز پلکانی نداشته است احتمالا هر دو آتشدان در زمان کوروش ساخته شده و همچون آتشدانها نقش رستم اینها نیز رابطه مستقیم باآتشگاه داشته اند.

شوش!1ـ

منطقه باستانی شوش پایتخت امپراتوری وسیع ایلام بر سر راه کنونی اندیمشک به اهواز قرار گرفته و از زمان بسیار دور یعنی از هزاره های سوم تا ششصد و چهل سال قبل از میلاد که به دست (( آشوربانیپال)) پادشاه خونریز و مقتدر آشوری زیرو رو گردید ، همواره چشم و چراغ مشرق قدیم و کانون تمدن در خشانی بوده است که مدارک بر جسته و بی شماری از آن طی حفاری های علمی فرانسویان از خاک آشکار گشته و مانند فانوسی فروزان بر تیر گیهای تاریخ پر حادثه آن زمان پرتو افکنده است مهم ترین اثر بارز و روشنی که از دوران هخامنشیان در این منطقه باستانی به یاد گار باقی مانده کاخ معروف به آپادانا است که به دست داریوش بزرگ برفرازتپه ای به همین نام بنیاد گردیده و تپه مزبور را به سبب شکوه و عظمت و ظرافت خاص خود بر سایر تپه های مجاور برتری بخشیده است .البته تعیین و تشخیص شکل اصلی ساختمان های عصر هخامنشی در شوش ،مشکل تر از تخت جمشید بوده زیرا این ابنیه نه تنها به دست اسکندر مقدونی منهدم گردید بلکه  در زمان ساسانیان شاپور دوم شهر جدیدی به نام ایرانشهر یا شاهپور در این محل بنا نمود این نوع ساختمان های جدید بیش از خرابی های عمدی ، علایم سا ختمانهای سابق را محو می سازد با وجود این کاخ هخامنشی شوش که نقشه کامل آن در سال 1327ه.ش نتیجه مطالعات میسیون فرانسوی آشکار گردید به سبک اپدانه و یا آپادانای تخت جمشید توسط داریوش اول ساخته شده بوده است.در یکی از کتیبه ها داریوش جزئیات تز یین و نقاشی و کارگران ملل مختلفی که در ساختن آن شرکت نمود ه اند شرح داده است اردشیر دوم در یکی از کتیبه های خود می گوید که او این تا لار را پس از این که در زمان پدر بزرگش ،اردشیر اول در اثر حریق منهدم گردیده مجددا بنا نموده است در نتیجه کاوش هایی که شده می توان این ساختمان دوباره ساخته شده را از بنای اولیه که توسط داریوش ساخته شده بود تشخیص داد این تالار بزرگ دارای همان ستونهای عظیمی که در بناهای تخت جمشید بکار رفته است بوده و خود آپادانا به شکل مربع ساخته شده و به ضلع 59متر می باشد کا خهای هخامنشی معمولا مرکب از چهار بخش جداگانه دروازه ی اصلی تالار پذیرایی ، تا لار بار و اطاقهای مسکونی است.در نتیجه کاوشهای علمی در شوش فقط دو  بخش از چهار بخش آثار ساختمانی از زیر خاک بیرون امده که یکی آپادانا و یا تا لار ستون دار بوده است و دیگری اطاقهای مسکونی که آن هم به صورت ناقص به دست آمده است و بقیه سا ختمانها در همان ایام بکلی زیر و رو شده ودر زمانهای جدید هم به قدری خاک را پس و پیش کرده اند که دیگر نمی توان راجع به وضع اولیه آنها اظهار نظر دقیق کرد