سیالات حفاری

معماری فرهنگ قوم لر حفاری وسیالات حفاری تمدن لرستان

 
معماری دوره ماد
نویسنده : رضا سپهوند - ساعت ٤:٥٠ ‎ق.ظ روز ۱۳٩٢/٧/٢۱
 

معماری دوره ماد:

 

 

     
 

مادها با شیوه معماری شهرسازی عظیم آشنا بودند.در این دورهستون نقش مهمی در معماری داشت .

 ازآنجا که بنای مادیسالمی شناسایی نشده برای بررسی هنر معماری مادی به بررسی گور دخمه های

آنان میپردازیم که بسیار فراوان است. این گور دخمه ها ایوان دار هستند و با ستون تزیین شده اند.

تراشهایی که بر روی ستونها و داخل دخمه ها داده شده، روش تزیین بر روی دیوار و ستونهای چوبی

را به ما بازگو میکند. هرودوت تاریخ نگار یونانی در مورد معماری شهر مادی هگمتانه نوشته است :

در هگمتانه پایتخت ماد اصول شهر سازی رعایت شده است.در این شهر کاخ شاهی

به وضعی عجیب و مستحکم به صورت هفت قلعه ساخته شده است که هرقلعه درون قلعه دیگر قرار گرفته است و

 کنگره های هفت گانه از بیرون به درون به رنگهای سفید ، سیاه ،ارغوانی ،آبی ،سرخ ،

نارنجی ،سیمین ، زرین و.......میباشد.کاخی بلند و مستحکم برای شاه و خزانه

در مرکز قرار دارداز جمله آثار معماری مادها می توان به تپه هگمتانه - تپه ،نوشیجان،

- گودین تپه کنگاور، - گور دخمه های مادی مانند فخریکا در مهاباد ،فرهاد و شیرین

 در کرمانشاه ،داوود دختر در فهلیان فارس وشهر مادی اندرکش اشاره کرد .

از خانه های مردم عادی نمونه ای به دست باستان شناسان نرسیده است. احتمالا مادها بناهایشان را از خشت و چوب میساختند

و آثار آن بر اثر فرسایش از بین رفته است. اطلاعاتی که داریم بر این اساس است که خانه هایشان دارای یک

 ایوان ورودی با پایه های چوبی بود. با یک در کوچک به یک اتاق قایم الزاویه میرسیدند

که شامل دو بخش در طرفین یکی برار انبار و دیگری برای آشپزی بود. درون خانه ها

 سکوی گلی میساختند. نمونه این خانه ها در منطقه آذربایجان و ساوه دیده میشود.

شهرهای مادی دارای دو بخش بودند. الانی دننونی نام منطقه مرکزی شهر بود که دژ مستحکمی داشت و اطراف آن منطقه مسکونی

مردم عادی بود که الانی سهروتی نام داشت.

دژ مرکزی معمولا دارای چند دیوار بود و در فواصل معین برجهای دیده بانی با کنگره هایی برای

تیر اندازی داشتند. حصار بیرونی از سنگ و حصارهای درونی دایره ماننداز خشت ساخته شده است

 
   
 

معماری معمولی:

 

 که در محل های تپه نوشیجان ملایر، گودین تپه ، باباخان، هگمتانه و ... قرار دارند.

 

معماری صخره ای:  

 

ایجاد حفره و وسعت دادن به آن برای فضای مورد احتیاج که به فضای استوار

و ماندگار انجام میشد از مصالح آزاد و معمولی استفاده نمی شد

بلکه از صخره طبیعی در جهت عکس معماری آزاد که البته در نواحی غرب

 کشور و اغلب جنبه مذهبی داشته اند که بر حسب نوع نمای ورودیشان:

1-نمای ورودی ستون آزاد نمایان است. 

 2- در دو طرف مجاور دو نیم ستون قرار دارد.

فضای آنها شباهت به ایوانی دارد که به کنترل آفتاب ، برف و باران کمک می کند.

آثار معمولی (آزاد):  تپه نوشیجان:که در زیر به بعضی از فضاهای آن اشاره شده است:  

تالار ستون دار آپادا نا: که در ضلع جنوبی یک سکوی نشیمن که این نوع تالار

 ستون دار بعدها در معماری هخامنش به عنوان اصلی ترین پلان کاخها قرار گرفت .

معبد اصلی: فرم معبد بصورت چلیپاست و  مهمترین ساختمان این بنا در داخل بنای

اصلی پایه آتشدان و محراب قرار دارد. در ستون دیوارها پنجره های دروغین وجود دارد.

 تونل: که شیبدار بوده و جنبه امنیتی داشته.

 آثار معماری تپه نوشیجان از اهمیت ویژه ای برخوردار است:

 1- بکارگیری مصالح بوم آور

 2- استفاده از قوس های نیم بیضی در بخش های مختلف بنا

 3- ایجاد یک مجموعه منسجم و زیبا که بعدها به ویژه در معماری زمان هخامنشی

تاثیر قابل ملاحظه ای گذاشت.

 پترا در اردون

 

 معماری گودین تپه:

این تپه احتمالا یکی از قلعه های بزرگ دفاعی بوده در تالار بزرگ دژ، یا سالن تشریفات در حدود 28متر طول و 24متر عرض دارد و سه طرف آن توسط دیوار محصور گردیده و در آن بخاری یا آتشدان جهت گرمایش تعبیه شده است. سقف این تالار ستون دار توسط 31 ستون چوبی با پایه سنگی نا منظم نگهداری میگردد. اثار باباجانی : شامل یک مجموعه ساختمانی بزرگ است که نوع و شیوه معماری ما را به خوبی نشان می دهد.

 کنگاور شهر تمدن و تدین - گودین تپه - Kangavar Godin Tepe

 

هِگمَتانه:

 نام باستانی شهر همدان بود و معنایش «جای گرد آمدن مردمان».برخی هگمتانه را «دژ مادها» برگردان کرده اند.این شهر از نخستین شهرهای باستانی ایران امروزی است که ما از آن آگاهی داریم و همچنین پایتخت مادها بوده است.این نام را یونانیان اِکباتان میخواندند که یونانی شده هگمتانه است.هرودوت این شهر را ساخته دیااکو میداند و میگوید که هفت دیوار داشته که هر کدام به رنگ یکی از سیارهها بوده اند.
امروزه عموم باستان شناسان، تپهٔ باستانی هگمتانه، واقع در مرکز شهر همدان را - که وسیعترین تپه باستانی ایران است - بقایای ابنیهٔ کاسی، مادی، هخامنشی و بعد از آن میدانند. مساحت این تپه حدود ۳۰ هکتار میباشد، که با در نظر گرفتن بخشهایی که جزء محدودهٔ تپهٔ باستانی بوده، ولی اینک ساختمانهای مسکونی بر روی آن ساخته شده، به بیش از ۴۰ هکتار نیز میرسد.
این تپهٔ بیضی شکل، در داخل محدودهٔ شهر فعلی همدان در دو سوی خیابان اکباتان واقع شدهاست. «هگمتانه» یا «هنگمتانه» که به زبان پارسی قدیم به معنی محل تجمع بوده، ترکیبی از دو واژه «هنگ» به معنی «جا» و «متانه» به معنی «تجمع» است. این واژه در زبان یونان به صورت «اکباتانا» در آمدهاست و در کتیبههای عیلامی به صورت «آگ ماتونو» آمدهاست. برخی نیز معتقدند: «امدانه» یا «آمادای» که در کتیبه پلیسر پادشاه آشور آمده، به این محل اطلاق میشدهاست. «هگمتانه» در زبان ارمنی «اهمتان»، در زبان سریانی و پهلوی «اهمدان» و در گویش نویسندگان عرب «همدان» و در تورات «احتمانا» گفته شدهاست.
همچنین، سکههایی از عهد ساسانی کشف شده که محل ضرب آنها «اهمتان» قید شدهاست. نخستین اشارهٔ مکتوب به نام مادها و سرزمین ماد، در سالنامهٔ بیست و چهارم سارل مانزر سوم (۸۳۶ قبل از میلاد) و سارگن دوم (۷۱۵ قبل از میلاد) بودهاست که از این قوم و سرزمین آنان به نام «مادای» یا «آمادای» یاد کردهاند.



 آثار هگمتانه :

 

این شهر دارای معابری متعددی است به عرض 3.5 متر که موازی هم هستند و در جهت شمال غربی–جنوب شرقی در فاصله 35 متری احداث شده اند . *معماری ماد با ایجاد ساختمان ها بر روی سکوها مصنوعی و به کار گیری مصالح عالی به نحو مطلوب و استفاده از تجارب و تکنیک های ملل و اقوام پیش از خود به خوبی جلوه نموده است تالار های ستون دار مادی الگویی است برای معماری  هخامنشی، معابد صخره ای مادی نیزپیشنه ای برای معماری معابد صخرهای هخامنشی است، مادها و معماریشان ملهم از افکار و اعتقادات مذهبی است مقابرصخره ای،  معبد و آتشگاه ها بیان گر این مطلب هستند.